LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 20.1.2016

PDF.InEmail

untitledfaxebookRGiao diện Facebook Chồng Tây vợ Đông

 

Quái lạ, cái sự quan tâm nhiều nhất trong một hai ngày nay, lại là cái chết của con rùa ở Hồ Gươm. Rùa này, do sống lâu năm nên thường gọi Cụ Rùa. Cũng hơp lý thôi, hồ Gươm còn là nơi gắn liền với một truyền thuyết khởi đầu và kết thúc của cuộc chiến 10 năm đánh giặc Minh.

Lúc anh hùng Lê Lợi chuyên tâm tìm đọc sách binh thư, dốc hết tiền bạc hậu đãi khách khứa để chiêu mộ hào kiệt đánh đuổi giặc thì một ngày kia xẩy ra chuyện này: Người bạn của ngài Lê Lợi là Lê Thận, chèo thuyền ra sông đánh cá. Khi kéo lưới thấy nặng, lòng mừng thầm. Nhưng trong lưới không có gì ngoài một thanh sắt. Ông Thận quẳng đi mấy lần nhưng lần nào buông lưới vẫn chỉ một thanh sắt ấy. Thấy lạ, ông cầm lên xem. Sau khi gạt lớp bùn đi thì hóa ra đó là một thanh gươm sáng loáng, có khắc bốn chữ, nhưng chỉ đọc được hai chữ: “Thuận thiên” - tuân theo mệnh trời! Vậy tất có minh chúa ra đời giúp nước. ông Thận liền đem thanh gươm ấy trao cho Lê Lợi. Cũng trong ngày đó, đêm đã khuya, nhưng trên cây đa trước nhà Lê Lợi lại có tiếng chân rậm rịch và ánh sáng lấp lánh! Ngài thử trèo lên xem không ngờ lại thấy cái chuôi gươm nạm ngọc. Đem đóng vào lưỡi gươm kia thì thấy vừa như đúc. Lê Lợi khấp khởi mừng thầm: “Hẳn là trời đã trao cho ta gươm báu để diệt giặc cứu nước!”.

Sau khi đánh đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi, đầu năm 1428, Bình Định Vương Lê Lợi lên ngôi tức vua Lê Thái Tổ, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, đóng đô tại điện Kính Thiên (Thăng Long) và lấy lại quốc hiệu là Đại Việt - trước đó Hồ Quý Ly lấy ngôi nhà Trần, lập nên nhà Hồ, đã đổi quốc hiệu Đại Việt là Đại Ngu. Đất nước ca khúc khải hoàn. Nhân ngày đầu xuân, nhà vua đi chơi hồ Lục Thủy. Bỗng có con rùa vàng xuất hiện, nói với vua: “Việc nước đã xong, xin bệ hạ hoàn lại chiếc gươm thần”. Lấy làm lạ, trên thuyền rồng, nhà vua rút gươm ra khỏi vỏ, tức khắc gươm bay về phía rùa vàng. Nó há miệng đớp ngang lưỡi gươm rồi lặn xuống hồ biến mất. Do truyền thuyết này, từ đó, hồ Lục Thủy có tên là hồ Hoàn Kiếm (hồ Trả Kiếm) hay còn gọi hồ Gươm.

Cụ rùa sống lâu năm ở cái hồ gắn với truyền thuyết hiển hách của dân tộc nên lúc cụ chết, dư luận quan tâm là điều dễ hiểu. Cụ rùa vừa chết vào ngày hôm qua, lúc khoảng 16g30. Theo Tuổi Trẻ Online post thông tin lúc 19:18 GMT+7: “Ông Nguyễn Đức Chung - Chủ tịch UBND TP Hà Nội, cũng đã trực tiếp đến hiện trường”. Một người đứng đầu Thủ đô đã có mặt vào thời điểm đó, ắt không phải chuyện nhỏ. Sáng nay, Báo Thanh Niên cho biết: “Theo Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm, sau khi phát hiện rùa đã chết, các nhân viên của BQL cùng với một số người dân đưa “cụ” vào bờ, vệ sinh và chờ làm các thủ tục để bảo quản và có thể xem xét nghiên cứu, ướp xác”.

Tóm lại, có thể cụ rùa được ướp xác, dù rằng các nhà khoa học vẫn còn tranh cãi chán chê: “Việc xác định cá thể rùa hồ Gươm thuộc loài rùa nào thời gian qua vẫn gây nhiều tranh luận. Một số nhà khoa học trong và ngoài nước cho rằng đây là loài rùa mai mềm có tên quốc tế Rafeus Swinhoei, chỉ còn 4 cá thể: 1 ở hồ Hoàn Kiếm, 1 ở Đồng Mô (Hà Nội) và 2 cá thể còn lại ở Trung Quốc. Tuy nhiên, theo TS Hà Đình Đức, người có nhiều năm nghiên cứu về rùa, cá thể rùa hồ Gươm vừa chết là loại rùa quý hiếm, không thuộc loài rùa nói trên, là loài rùa mới, chỉ có ở Việt Nam”.

Do cụ rùa chết vào trước 1 ngày diễn ra sự kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam nên thiên hạ tha hồ bình luận, suy diễn, có rất nhiều ý kiến khác nhau. Nhà thơ Bùi Kim Anh có thơ rằng:

chỉ mong là lẽ ở đời
bởi chưng cao tuổi Cụ dời đi xa
linh thiêng tự ở lòng ta
đức tin còn mất cũng là tự tâm
cầu gì trong nỗi âm thầm
hỡi ôi hương khói trầm luân vọng về

Chưa hết, trước đây cũng vài ngày dư luận lại rộ lên thông tin trên đỉnh Fansipan có xây dựng một ngôi chùa. Việc xây chùa, có thật không? Sở dĩ nghi ngờ vì kiểm chứng lại từ các báo “chính thống” lại không thấy thông tin gì. Tại sao? Bèn hỏi người bạn mấy chục năm nay đã là giám đốc một công ty du lịch chuyên nghiệp, anh cười mà rằng: “Hỏi thế mà cũng hỏi. Lo làm thơ đi Q ơi”. Đọc lại tài liệu mà báo chí đã công bó trước đây, như Báo Lao Động có bài viết Triển khai dự án cáp treo lên đỉnh Fansipan: Văn bản trái chiều hay là sự liều lĩnh?: “Sáng ngày 20.09.2014 tại chân núi Fansipan, nơi khu vực đang xây dựng nhà ga tuyến cáp treo lên đỉnh Fansipan do Tập đoàn SunGroup làm chủ đầu tư đã diễn ra lễ đặt đá khởi công xây dựng chùa Bảo An, một trong những ngôi chùa nằm trong quần thể tâm linh Fansipan”. Vụ xây dựng cáp treo này, nói chung báo chí gọi là "Thảm họa cho Nóc nhà Đông Dương”.

Những ngày này đã có không khí Tết, nhiều người Việt đã về ăn Tết ở quê nhà. Quan tâm đến status của Chồng Tây Vợ Đông vì có bàiài viết post lên trang facebook cá nhân ngày hôm qua lúc 16:08. Và hôm nay lúc 18g05 đã có “138.355 người khác thích điều này. 76.565 lượt chia sẻ”. Tất nhiên, không thể không nhắc đến hàng trăm comment dưới bài viết. Khiếp chưa? Tác giả viết như sau:

“Con mang một nửa dòng máu Việt, nhưng con không được chào đón ở cửa khẩu quê hương. Câu chuyện này của bạn tôi, khi cô ấy đưa con về thăm ông bà ngoại, và đón Tết cổ truyền Việt Nam ở Hà Nội. Nhưng ngay tại sân bay Nội Bài, hai mẹ con đã bị vòi "tiền uống nước" từ cán bộ cửa khẩu nếu muốn lấy visa nhập cảnh nhanh hơn. Vì không đưa "tiền uống nước" cho cán bộ Việt Nam, nên cô bé 2 tuổi rưỡi đã xếp hàng chờ cùng mẹ 1 tiếng đồng hồ để lấy visa, trong khi ở các sân bay khác, trẻ con luôn được ưu tiên làm thủ tục trước.

Mẹ xin lỗi con!

Sau những phút bịn rịn chia tay bố ở phi trường CDG Paris, con theo mẹ lên máy bay của hãng hàng không VNA về sân bay Nội Bài, Hà Nội. Con sốt cao từ hai hôm trước nên con khá mệt trên chuyến bay dài. Rồi máy bay cũng hạ cánh, theo chân mẹ con đi lấy hành lý và đến cửa khẩu nhập cảnh. Vì con chỉ có hộ chiếu Pháp, nên bố đã đặt làm giấy tờ cho con trên mạng internet, lấy visa ngay tại cửa khẩu Nội Bài.

Ở đó, hai mẹ con gặp một chú công an hải quan cửa khẩu, họ nói rằng "Xin cháu mấy chục đồng để uống nước" thì sẽ được cấp visa ngay, còn không thì xin mời xếp hàng đợi. (chục đồng ở đây là đồng euro hoặc dollar)Mẹ bảo họ mẹ không có tiền mặt ở đây, và thế là hai mẹ con được đứng đợi hơn một tiếng đồng hồ. Còn những người chấp nhận bỏ vài chục đồng cho họ uống nước thì được giải quyết ngay và luôn cho dù không hề có luật nào như thế.Con mệt và ngơ ngác, con muốn đi vệ sinh nhưng con vẫn phải xếp hàng, con không hiểu tại sao hai mẹ con phải đợi.

Mẹ xin lỗi con gái, mẹ vô cùng thất vọng và không muốn tiếp tay cho những người tham lam kia. Vì thế dù vài chục euro là một số tiền không quá lớn, nhưng mẹ đã để con phải đợi cùng mẹ. Con gái thân yêu, đây là đất nước của mẹ và quê hương của con đấy. Mẹ rất xấu hổ nhưng đúng là thế.

Một đất nước mà đồng tiền đã vận hành đến tận xương tủy.

Một nơi mà con người nhìn nhau chỉ thấy tiền bạc và lợi ích thô bỉ.

Ở quê cha con được chào đón bằng những nụ cười thân thiện, bằng những ưu đãi dành riêng cho trẻ nhỏ.

Ở quê mẹ con bị chặn đứng bằng "chục đồng uống nước" trắng trợn.

May mắn là con rất ngoan, con mệt nhưng con không khóc lóc, con nằm dựa vào hai chiếc vali kiên nhẫn chờ tới lượt. Hai chiếc vali chứa rất nhiều quần áo cũ hai mẹ con đã xắp xếp hôm trước để mang về gửi tặng các bạn nghèo vùng cao.

Mẹ xin lỗi con!

Một vài lời gửi các anh chị cán bộ nhập cảnh ở sân bay Nội Bài:

Các anh chị thân mến,

Các anh chị chỉ biết nhìn vào bữa ăn hôm nay mà không nghĩ đến tương lai của xã hội cho con cái các anh chị ngày mai. Thái độ và sự vòi vĩnh của các anh chị chính là một phần của một lượng lớn khách du lịch không muốn quay trở lại Việt Nam. Một thiệt hại không thể đo đếm được ngay lập tức. Chúng tôi là những người con của đất nước này, chúng tôi về chơi vì đó là quê hương, là gia đình, là bạn bè thân thương. Còn khách du lịch, họ đến, họ mang công việc, mang lợi nhuận đến cho các anh chị, thế giới này rộng lớn và đẹp vô cùng, họ có tiền, họ có rất nhiều lựa chọn. Không Việt Nam thì sẽ là Thái Lan, Lào, Campuchia, ở đâu chào đón thì họ sẽ tới nhiều hơn. Còn khi bị đối xử tệ, họ sẽ cười khẩy, chấm cho cái cần câu cơm của các anh chị 1 sao và nhờ sự lan truyền trên internet, nó sẽ thành lời cảnh báo chân thực nhất làm nản lòng những ai có ý định du lịch Việt Nam.

Chắc các anh chị đều biết sử dụng Facebook, hãy vào "Noi Bai International Airport" và nhờ ai đó biết tiếng Anh dịch hộ những đánh giá 1* Đây là một ví dụ: "Janet Chan - 1 star. Bribery happens at this airport. The customs are definitely greedy and always ask for money! Uncivilized!". "Janet Chan -  đánh giá 1*: Hiện tượng nhận hối lộ ở sân bay. Hải quan quá tham lam và luôn xin tiền! Thiếu văn minh!".

Hãy nhìn sang những nước láng giềng và tự hỏi tại sao họ phát triển hơn chúng ta? Vì những người cán bộ nhà nước của họ khôn ngoan hơn các anh chị, họ biết rằng "vài chục đồng xin xỏ" ngày hôm nay có thể làm họ rủng rỉnh vài tuần nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến tương lai họ và cả con cháu họ. Vì những người cán bộ nhà nước của họ biết xấu hổ, nhục nhã, không tham lam vô liêm sỉ.

Hãy động não suy nghĩ đi các anh chị.

(Nội Bài 13/1/2016)”.

Câu chuyện này, có thật hay không? Biết hỏi ai bây giờ? Mà nếu có, biết đâu lại gặp câu trả lời: “Hỏi thế mà cũng hỏi. Lo làm thơ đi Q ơi”. Đành lòng vậy. Cam lòng vậy. Cứ như thế, để còn thấy đời vui.

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 18.1.2016

PDF.InEmail

hoangsa1

Giấy chứng tử quân nhân Phạm Ngọc Đa - Ảnh: Gia đình cung cấp (nguồn: Thanh Niên Online)

 

Nếu chọn lấy một sự kiện quan trọng nhất, phản ánh đúng tinh thần hòa giải, hòa hợp dân tộc từ sau ngày 30.4.1975 đến nay, chọn gì? Đừng quên, chính tinh thần đó, đã là động lực thúc đẩy hàng triệu con dân nước Việt lao vào cuộc chiến tranh xương máu vì sự nghiệp Thống nhất Tổ Quốc. “Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam”. Đã có hàng hàng lớp lớp con người sống và chết trong tâm thế vẽ vang đó, họ hoàn toàn không nghĩ gì khác, không lường hết trước những gì sẽ xẩy ra sau đó. Đôi khi bi kịch của một dân tộc lại phản ánh qua bi kịch của từng cá nhân.

Còn nhớ, cách đây hai năm, lúc 9g ngày 14.3.2014, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN) tổ chức một cuộc gặp gỡ “Nghĩa tình Hoàng Sa, Trường Sa” tại Đà Nẵng. Cuộc gặp này chính thức khởi động chương trình tìm kiếm, chia sẻ, kết nối và giúp đỡ vật chất, tinh thần cho thân nhân, gia đình hậu duệ các hùng binh trong Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải, từ thời các chúa Nguyễn, đến các tử sĩ quân đội Việt Nam Cộng hòa, bỏ mình trong trận hải chiến Hoàng Sa năm 1974, cùng những liệt sĩ hy sinh tại đảo Gạc Ma - Trường Sa năm 1988, trong trận chiến chống Trung Quốc xâm lược.

Trở lại với câu hỏi trên, chọn lấy sự kiện quan trọng nhất ắt mỗi người có một sự lựa chọn, tùy theo góc nhìn, quan điểm chính trị v.v… Với y, chỉ có thể là sự kiện vừa diễn ra: Lúc 10h ngày ngày 17.1.2016, LĐLĐVN đã đặt viên đá đầu tiên, khởi công xây dựng Khu tưởng niệm Nghĩa sĩ Hoàng Sa tại núi Thới Lới, xã An Hải, huyện Lý Sơn (Quảng Ngãi). Đó chính là “tượng đài của lòng dân”. Là biểu tượng của tinh thần hòa giải, hòa hợp dân tộc. Lẽ ra tinh thần đó, tinh thần đoàn kết toàn dân mà ông cha từng dặn dò: “Thái bình tu trí lực/ Vạn cổ thử giang san” phải được thể hiện từ chủ trương, chính sách cụ thể ngay sau ngày Thống nhất đất nước. Nhưng rồi. Mà thôi, nhắc lại làm gì. Dẫu muộn màng mà vẫn có, còn hơn không có. Mở ngoặc, nói thế thôi, các giá trị như nó vốn có thì không một quyền lực nào có thể xóa bỏ được. Đóng ngoặt.

Lần đầu tiên, danh sách 74 binh sĩ của Việt Nam Cộng hòa được báo điện tử Thanh Niên Tuổi Trẻ công bố. “Thanh Niên Online vừa nhận được thông tin từ gia đình một quân nhân hi sinh trong Hải chiến Hoàng Sa: “Gia đình chúng tôi có người mất trong trận hải chiến Hoàng Sa năm 1974, nhưng không thấy có tên trong danh sách. Thân nhân là Phạm Ngọc Đa, số quân là 71703011, phục vụ trên tàu HQ-10 (Nhật Tảo) với cấp bậc là trung sĩ. Trung sĩ Phạm Ngọc Đa không trực tiếp thiệt mạng trong trận chiến mà chết trong quá trình trôi dạt trên biển ba ngày sau khi tàu HQ-10 chìm  (22.1.1974)”. Như vậy danh sách lên đến 75 người.

Thêm một điều cảm động, hiện nay trên các mạng xã hội đã share “Văn tế 74 tử sĩ trong trận hải chiến Hoàng Sa ngày 17, 19 tháng Giêng năm 1974”. Văn tế này do Nguyễn Phúc Vĩnh Ba (Huế) soạn ngày 18.1.2014, toàn văn như sau:

Hỡi ơi!

Nhẹ tựa lông hồng; Nặng tày non Thái.
Những cái chết đã đi vào quốc sử, con cháu nghe mà xót dạ bàng hoàng; Bao con người vì gánh vác giang sơn, cây cỏ thấy cũng chạnh lòng tê tái.
Anh linh kia hoài phảng phất thiên phương; Chính khí đó sẽ trường tồn vạn tải.

Mới hay,

Giòng giống Việt luôn còn nòi nghĩa dũng, thịt tan xương nát sá chi; Trời đất Nam đâu thiếu bậc anh hùng, máu đổ thây rơi nào ngại.
Kính các anh vị quốc thân vong; Bày một lễ thâm tình cung bái.

Nhớ các anh xưa,

Tuổi trẻ thanh xuân; Khí hùng chí đại.
Thời binh hỏa đâu màng gì nhung gấm, chọn tri âm tri kỷ chốn sa trường;  Thuở can qua há tiếc chút bình an, nguyền báo quốc báo dân nơi hiểm ải.
Một tấc đất vẫn là cương thổ, ông cha xưa bao đời gầy dựng, sao cam lòng để vuột mất đi. Dăm hòn đảo ấy vốn bản hương, anh em nay mấy độ canh cày, quyết tận sức ra gìn giữ mãi.
Từ Chúa Nguyễn sách văn (1) chép rõ, nhân dân Nam từng khai thác làm ăn; Đến Pháp Thanh công ước (2) còn ghi, chủ quyền Việt chẳng luận bàn tranh cãi.
San Francisco hội nghị (3), mừng biết bao, thấy thế giới đồng lòng; Việt Nam Quốc gia chính quyền (4), vui xiết kể, đón sơn hà trở lại.

Thế nên,

Đất cát ông cha thì phải giữ, dẫu mũi tên hòn đạn không sờn; Núi sông tiên tổ sao chẳng gìn, mặc ăn gió nằm mưa chi nại.
Trùng dương sóng dữ, mập mờ thuyền viễn thú, thân trai há sợ kiếp gian nan; Hải đảo gió cuồng, vời vợi biển quê hương, vai lính thêm bền lòng hăng hái.
Hội khao lề lại trống chiêng bi tráng, tiễn người đi mờ bóng cuối chân trời; Nơi quê nhà đành con vợ u buồn, thương kẻ đợi trông buồm về trước bãi.

Có ngờ đâu,

Giặc ác hiểm quen tuồng xâm lược, máu tham tàn không giấu kín ý gian; Ta hiền lương chuộng đạo hiếu hòa, tình hữu nghị có đâu ngoài lẽ phải.
Địch thả câu nước đục, hai ba lần chiếm đảo5, xây đồn đắp lũy đó đây; Chúng luồn gió bẻ măng, bốn năm dạo lên bờ, dựng trại cắm cờ lải rải.
Ngày 16 Quang Hòa, Hữu Nhật (6),... giặc đã nuốt tươi; Đến 17 Duy Mộng, Quang Ảnh (6),.. chúng đang xơi tái.
Lửa hờn bốc tận thanh vân; Khí uất tràn đầy thương hải.
Ghìm máu nóng, thông tin bằng quang hiệu, giặc cứ ngang tàng; Hạ quyết tâm, biệt hải tiến vào bờ, ta ôm thất bại.
Không nản chí, Thường Kiệt, Nhật Tảo băng băng pháo đạn xông pha; Chẳng dùi lòng Bình Trọng, Khánh Dư (7) né né tiễn lôi lèo lái.
Vẳng đôi tai còn nghe khúc “Thuật Hoài” (8); Bừng con mắt đà thấy câu “Trung Ngãi” (9)

Thế nhưng,

Lực bất tòng tâm; Thiên dung vô lại (10).
Giặc đã nhiều chuẩn bị, nào tảo lôi, nào liệp đỉnh, tàu nhiều quân bộn giàn hàng; Ta mất thế thượng phong, này sóng dữ, này đá ngầm, biển rộng đường xa phải trải.
Phía chếch đông tàu Mỹ đứng mà nhìn; Phương chính bắc hạm Tàu nằm sắp phái.
Dù như thế ta vẫn quyết thư hùng; Có ra sao mình cứ liều sống mái.
Đùng đoành trọng pháo nổ thấp cao; Sàn sạt hỏa tiễn bay trái phải.
Ngụy Văn Thà (11) trúng thương trước ngực, máu anh hùng đẫm ướt chiến y; Lý Thường Kiệt (12) lãnh đạn ngang hông, nước đại hải ngập đầy buồng máy.
Khói mù tàu giặc cháy bốc lên; Pháo nổ thuyền mình câu vọng lại.

Thương ơi!

Thế lực không cân; Thời cơ cũng trái.
Bảy tư người bỏ mình vì nước, biển sâu ký gởi thân phàm; Cả bốn tàu trúng pháo quân thù, bờ cạn lui về gác mái.
Cờ quốc gia phủ người ra trận, toàn quân dân uất ức trẻ như già; Vành khăn tang chít tóc đang xanh, bao thân quyến nghẹn ngào trai lẫn gái.

Công các anh,

Tổ quốc thề không quên; Toàn dân nguyền nhớ mãi.
Chống ngoại xâm là truyền thống muôn đời; Giữ lãnh thổ vốn luân thường vạn đại.
Máu tử sĩ sẽ nuôi khôn dân tộc, mau kiên trì giành lại giang sơn; Xương anh linh rồi nung chín hùng tâm, sớm quyết liệt san bằng oan trái.
Nước cường thịnh khi dân biết kết đoàn; Dân phú túc lúc người luôn thân ái.
Hôm nay.
Sơ sài lời điếu câu văn; Đạm bạc chùm hoa dĩa trái.
Xót uy linh, xin tượng tạc bia xây; Tỏ thâm tạ, khiến dân quì quan vái.
Mong các anh siêu độ tái sinh; Cầu đất nước dân an quốc thái.

Hỡi ơi!

Xót xa tiếng mất ý còn; Tha thiết lòng phơi ruột trải.
Hồn có linh thiêng; Niệm tình thụ bái.

Có một vài từ ngữ, thông tin lịch sử mà tác giả Văn tế đã giải thích:

(1) Đầu TK 17, Chúa Nguyễn tổ chức khai thác trên các đảo. Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải có nhiệm vụ ra đóng ở hai quần đảo, mỗi năm 8 tháng để khai thác các nguồn lợi: đánh cá, thâu lượm những tài nguyên của đảo và những hoá vật do lấy được từ những tàu đắm. Năm 1816: Vua Gia Long chính thức chiếm hữu đảo, ra lệnh cắm cờ trên đảo và đo thuỷ trình. Năm 1835: Vua Minh Mạng cho xây đền, đặt bia đá, đóng cọc, và trồng cây. Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải được trao nhiều nhiệm vụ hơn: khai thác, tuần tiễu, thu thuế dân trên đảo và nhiệm vụ biên phòng bảo vệ hai quần đảo. Hai đội này tiếp tục hoạt động cho đến khi người Pháp vào Đông Dương.
(2) Ngày 9.6.1885: Hòa ước Thiên Tân kết thúc chiến tranh Pháp Thanh. Ngày 26.6.1887: Pháp và nhà Thanh xúc tiến ấn định biên giới giữa Bắc Kỳ và Trung Hoa.
(3) Ngày6.9.1951: Tại Hội nghị San Francisco về Hiệp ước Hòa bình với Nhật Bản, vốn không chính thức xác định rõ các quốc gia nào có chủ quyền trên quần đảo, Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Quốc gia Việt Nam Trần Văn Hữu tuyên bố rằng cả quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa đều thuộc lãnh thổ Việt Nam, và không gặp phải kháng nghị hay bảo lưu nào từ 51 nước tham dự hội nghị.
(4) Năm 1954 - Hiệp định Geneva quy định lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới quân sự tạm thời (bao gồm cả trên đất liền và trên biển). Quần đảo Hoàng Sa nằm ở phía Nam vĩ tuyến 17, được giao cho chính quyền Quốc gia Việt Nam (quốc trưởng Bảo Đại đứng đầu) quản lý.
(5) Năm 1956, lợi dụng tình hình quân đội Pháp phải rút khỏi Đông Dương theo quy định của Hiệp định Geneva và trong khi chính quyền miền Nam Việt Nam chưa kịp tiếp quản quần đảo Hoàng Sa theo như thỏa thuận của hiệp định này, Trung Quốc đã thừa cơ đưa quân ra chiếm đóng bất hợp pháp nhóm đảo phía Đông quần đảo Hoàng Sa bao gồm Phú Lâm và Linh Côn. (Trần Công Trực)
(6) Tên các hòn đảo bị Trung Quốc xâm chiếm.
(7) Tên bốn chiến hạm tham gia trận hải chiến Hoàng Sa: HQ4 (Trần Khánh Dư), HQ5 (Trần Bình Trọng), HQ10 (Nhật Tảo), và HQ16 (Lý Thường Kiệt).
(8) Tên bài thơ của danh tướng Phạm Ngũ Lão đời Trần được Hạm trưởng HQ4 Trung tá Vũ Hữu San đọc để cổ võ tinh thần binh sĩ trước giờ khai hỏa.
(9) Tức là Trung Nghĩa, bổn phận của người lính.
(10) Trời dung tha phường vô lại.
(11) Thiếu tá Ngụy Văn Thà là hạm trưởng HQ10 Nhật Tảo.
(12) Lý Thường Kiệt là tàu HQ16.

Đến bao giờ những bài văn tế cùng chủ đề như thế này mới được chính thức xếp chung với Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc chẳng hạn? Nhật ký hôm nay, ghi thêm 2 comment của bạn đọc Thanh Niên Online: "Hồi ức, và quá khứ là một phần sự thật lịch sử, đã là lịch sử thì không được che dấu hay xuyên tạc. Cám ơn quý báo đã ghi lại sự thật về chiến sự này, cũng như cập nhật đầy đủ danh sách các chiến sĩ đã hi sinh vì tổ quốc. Đã 40 năm rồi, người dân mới được biết rõ ràng sự thật. Muộn, nhưng có lẽ sẽ an ủi phần nào những thân nhân của những chiến sĩ bảo vệ tổ quốc. Đấu tranh để giành lại Hoàng Sa chính là điều cần thiết lúc này" (Khoa -Nguyễn Huệ); "Tôi đã xem và đã đọc lịch sử về trận Hải chiến Hoàng Sa 1974, là người dân, đồng thời cũng là Đảng viên Đảng CSVN, cán bộ công chức nhà nước. Riêng suy nghĩ bản thân tôi, dù chế độ chính trị nào nhưng tất cả các quân nhân trong thời VNCH đã tham gia trận Hải chiến này đều xứng đáng được vinh danh, chính các anh đã hy sinh xương máu, bỏ mình giữa lòng biển cả để bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc là một điều đáng trân trọng và ghi nhận. Lịch sử đã chứng minh không có gì thay đổi Hoàng Sa, Trường Sa mãi mãi là chủ quyền của Việt Nam (Phan Nghĩa Bình Nam, Củ Chi)".

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 14.1.2016

PDF.InEmail

xoso-1452745924

Dãy số độc đắc Powerball - Ảnh: CBSN

 

Thời gian đi qua nhanh lắm, ngáp chưa kịp khép vành môi, ngậm miệng đã trôi tuột 24 giờ. Càng ngày, càng thấm thía câu này. Câu gì? Một câu trong bài hát nói của Cao Bá Quát: “Nhân sinh thiên địa gian nhất nghịch lữ”. Từ điển Hán Việt tân từ điển của Nguyễn Quốc Hùng giải thích “nghịch lữ”: quán trọ, nhà trọ trên đường; và dịch: “Đời người ta trong khoảng trời đất cũng chỉ như thời gian ghé một quán trọ bên đường”. Thế đấy. Đã ở trọ, rồi lại đi. Đi hun hút về cõi hư không. Không dấu vết. Nhớ chưa? Những ngày này, cuối năm Âm lịch nhưng đầu năm Dương lịch. Gió đã thổi về sự nhớ nhung của rơm rạ quê nhà yêu dấu. Tiếng sóng vỗ sông Hàn. Mây trắng Ngũ Hành Sơn. Và những rét mướt thương yêu của mùa xuân tảo mộ. Nhưng rồi, vẫn chưa thể nghỉ ngơi. Vẫn lao theo công việc của mỗi ngày.

Cà phê nhé? Đọc tờ Tuổi Trẻ sáng nay. Dừng lại với: “Chủ đề của đường hoa năm nay là “TP.HCM hòa bình, hội nhập và phát triển”, được tổ chức suốt cả trục đường phố đi bộ Nguyễn Huệ (từ quảng trường Hồ Chí Minh trước trụ sở UBND TP đến đoạn giao với đường Tôn Đức Thắng), mở cửa từ 19g ngày 5.2.2016 (27 tháng chạp) đến 22g ngày 12.2 (mùng 5 tết)”. Năm nào cũng thế, cứ “đến hẹn lại lên”. Đôi khi nghĩ lẩn thẩn, tại sao không thực hiện những hạng mục có tính cố định, lâu dài, qua năm sau còn có thể sử dụng lại? Một công trình ngốn tiền tỷ, chỉ “chơi” vài ngày rồi bỏ, sau đó, dọn dẹp sạch sẽ, trả lại không gian thoáng đãng như trước. Rồi qua năm sau lại đổ tiền làm lại từ đầu, tất nhiên, hình ảnh, mô hình có khác tùy theo năm cầm tinh con vật nào của năm đó. Nghèo mà chơi sang là đây chăng?

À, thú vị với thông tin này cũng trên TT sáng nay: “Dân thế giới sốt với giải thưởng 1,5 tỉ USD: Nói chung, cùng với sự hỗ trợ của truyền thông và mạng xã hội, giải xổ số của Mỹ lần này thành công tột đỉnh. Nhưng có lẽ ít người biết rằng trước cơn sốt lần này, các hãng xổ số Mỹ phải vắt óc nghĩ ra cách “dụ” người dân bỏ tiền mua vé số. Báo Los Angeles Times chỉ ra một vấn đề của trò xổ số, đó là người Mỹ càng lúc càng chán với viễn cảnh trúng vài trăm triệu USD. Ví dụ như ở New Jersey hồi năm 2013, khi giải độc đắc chạm mốc 317 triệu USD, dân tình ùn ùn kéo nhau đi mua vé số, đẩy doanh thu lên gấp 4-5 lần bình thường. Cũng với số tiền trúng giải đó vào tháng 2.2015, tiền bán vé số của bang này giảm đi 25%. Đó là tình cảnh chung trên khắp nước Mỹ trước mùa thu năm ngoái. Còn bây giờ giới quan sát lại lo không biết giải độc đắc Powerball có bị đẩy quá xa không, dù đây là một nỗ lực của các bang Mỹ tăng nguồn thu ngân sách cũng như cứu lấy giải Powerball khỏi sự chán ngán. Con số 1,5 tỉ USD rất hấp dẫn dù hầu hết người Mỹ hiểu họ ít có cơ hội chiến thắng”.

Thú thật, trong đời, chẳng bao giờ y mua vé số. Tự dưng có một khoản tiền quá lớn, tiền hợp pháp  (như mua vé số) là phúc hay họa? Cái gì không phải do mồ hôi, nước mắt mà có ắt không bền. Với vụ vé số đang dấy lên cơn sốt, khó trúng đến cỡ nào? Hãy đọc tiếp: “Có người còn tính toán rằng để thoắt một cái trở thành tỉ phú lần này còn khó gấp mấy trăm lần cơ hội tự làm giàu để trở thành tỉ phú! Người Mỹ vốn ưa chính xác nên đã tính mọi thứ bằng các con số:

- Trở thành tỉ phú Mỹ: xác suất 1/575.097.
- Tử vong do sét đánh: xác suất 1/164.968.
- Có chỉ số IQ 190 (tức thông minh hơn cả bác học Albert Einstein): 1/107 triệu”.

Dù khó đến thế, mà thiên hạ vẫn náo nức mua vé số. Thậm chí có người còn tính đến cả mua tất cả những tập hợp số thì sao? “Câu trả lời: phải chi khoảng 584 triệu USD (như vậy là nếu trúng thì vẫn có lời) nhưng vấn đề là để mua tất cả những tập hợp số đó thì phải mất đến... 9 năm trong điều kiện mua mỗi vé chỉ mất 1 giây”.  Chà, chà cũng không "dễ ăn" chút nào. Nhưng với y, thông tin trên đáng quan tâm nhất vẫn là cái tâm lý của con người ta: “Bà Hải Trần kể đọc báo Mỹ hiện cứ loạn cả lên về chuyện giải Powerball. "Chưa biết ai sẽ trúng mà họ cứ bàn đủ thứ trên đời, từ chuyện trúng thì xài tiền như thế nào, rồi nên được tư vấn ra sao để tránh bị quấy rầy, bị đứng tim...”. Thì ra câu chuyện về cô Perrettte (Bê-rét) trong thơ ngụ ngôn La Fontaine đến nay vẫn chưa hề thay đổi. Lúc từ nhà mang sữa ra chợ bán, trên đường đi cô nghĩ sau khi bán sữa, lấy tiền đó mua trứng, trứng nở bầy gà con; bán bầy gà con, mua lợn; vỗ béo lợn, bán lợn mua bò; bò lại đẻ ra bê, chẳng mấy chốc giàu sụ. Chỉ cần nghĩ đến đó:

Cô Bê-rét nói rồi cũng nhảy
Sữa đổ nhào hết thẩy còn chi:
Nào bò, nào lợn, nào dê
Nào gà, nào trứng cùng đi đằng đời
(Nguyễn Văn Vĩnh dịch).

Xôi hỏng bỏng không. Chẳng có gì sất. Mà dù biết chẳng có gì nhưng con người ta vẫn muốn, vẫn luôn nghĩ, luôn hướng đến những điều tốt đẹp hơn. Không phải ngẫu nhiên, từ hàng trăm năm nay, các truyện thơ Nôm đã ăn sâu vào tâm thức người Việt. Người ta ngâm nga, đọc đi đọc lại, bà ru cháu, mẹ kể cho con nghe… từ đời này sang đời nọ, chỉ vì nó “kết thúc có hậu”. Đọc lại truyện thơ Nôm khuyết danh như Lâm tuyền kỳ ngộ, Phạm Tải - Ngọc Hoa, Tống Trân - Cúc Hoa, Phạm Công - Cúc Hoa, Nữ tú tài, Nhị độ mai, Thạch Sanh, Trê cóc, Quan Âm - Thị Kính, Phương Hoa, Phan Trần… vẫn thấy có chung mô-típ “kết thúc có hậu”. Ngay cả Lục Vân Tiên, Truyện Kiều cũng không đi ra ngoài mô-típ đó. Phải thế thôi. Dù thế nào đi nữa, sau những gió táp mưa sa, trắc trở tình đời, bẽ bàng duyên phận, đòn oan đày đọa gì gì đi nữa, bao giờ người ta cũng tin nó “kết thúc có hậu”.

Sực nhớ lại nơi lăng nọ rất linh liêng đối với cư dân người Sài Gòn, xuân thu nhị kỳ đều có tế lễ, cúng quẩy, xin xăm, xây chầu hát bội… Xin không nêu tên cụ thể. Khoảng thập niên 1990, anh bạn của y - một nhạc sĩ nổi tiếng được Phòng văn hóa thông tin cấp quận phân công phụ trách. Anh em văn nghệ sĩ thường đến chơi với anh. Có khi bàn chuyện sáng tác, có lúc “gài” độ nhậu. Ngày kia, có nhà văn lão lão thành, sau khi đã khật khừ say mới bảo rằng : “Vậy chú mày có muốn nơi này ngày càng đông người đến không?”. Mày, tao là tiếng xưng hô thân mật. Anh liền hỏi: “Bằng cách nào?”.

Như đã biết, sau khi van vái, người xin xăm hai tay cầm lấy ống bằng tre đựng nhiều que xăm, cứ thế mà lắc, hễ cây nào rơi ra trước thì chọn cây đó. Chuyện tương lai hậu vận ứng vào quẻ xăm đó. Trên mỗi cây xăm đều có đánh số thứ tự. Căn cứ vào đó mà bước ra ngoài, thường có cái tủ chia nhiều ngăn, mở hộc tủ có ghi số thứ tự mà tìm lấy mẩu giấy đã in sẵn lời giải. Mỗi số thứ tự là một lời giải khác nhau, có vui có buồn, có hên có xui, có được lộc, có hao tài v.v và v.v… Đọc xong lời giải đó, tùy theo nội dung mà người xin xăm vui hay buồn, hân hoan hay âu lo, yêu đời hay chán đời. “Thay đổi lời giải đi. Những lời giải nào u ám liên quan đến chết chóc, tai nạn, ly dị, khủng bố, giật nợ, bị cắm sừng v.v… thì gạt bỏ; chỉ giữ lại những câu hanh thông, tài lộc, vinh hoa, phú quý, quý nhân phù hộ, mua may bán đắc; nếu cần thì sáng tác bổ sung thêm...”. Với cách làm này, tất nhiên anh em giữ kín, không ai có thể biết, quả nhiên, về sau, khách thập phương kéo đến ngày một nhiều hơn. Xin được xăm, đọc lời giải hanh thông vui vẽ, họ cảm thấy an tâm, yêu đời, yêu người, phấn chấn hơn với công ăn việc làm, tình yêu đôi lứa, xây nhà, dựng vợ gả chồng, đào giếng, khai trương…. Có như thế lần sau họ mới đến lại lần nữa. Chứ đọc xong lời giải, chẳng biết hư thật, đúng sai thế nào mà chỉ rặt sự xúi quẩy, lần sau có cho tiền cũng chớ dại béng mảng tới làm chi.

Các truyện thơ Nôm cũng thế thôi. Khép lại trang sách phải là “vườn xuân một cửa để bia muôn đời”, vợ chồng sum họp, người oan được giải oan, kẻ xấu đền tội, thi đậu trạng nguyên, đính hôn với công chúa, phò mã của nhà vua… thì mới nhẹ lòng, mới hả hê. Có như thế, lần sau mới tiếp tục ngâm nga vui buồn cùng nhân vật qua bao gian nan, hoạn nạn, tai ương vì biết cuối cùng “kết thúc có hậu”. Có như thế mới cảm thấy yêu đời hơn. Nhẹ lòng hơn.

Vụ chơi vé số cũng thế chăng? Cũng là mua lấy một hy vọng, là chờ đợi một “kết thúc có hậu” dành cho riêng mình. Báo Tuổi Trẻ Online hôm nay, lúc 14/01/2016 11:59 GMT+7 đã post tin: “Giải xổ số Powerball đã công bố con số trúng giải là 8 - 27 - 34 - 4 - 19 và con số độc đắc là 10”. 1,5 tỉ USD là số tiền trúng giải độc đắc. Nếu lọt vào tay, y sẽ làm gì? Chỉ mới nghĩ đến đó, đã thấy cô Perrettte qua nét vẽ của họa sĩ Mạnh Quỳnh - minh họa bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh in năm 1928 đang nháy mắt cười tình.

Há chẳng vui đấy sao?

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 8.1.2016

PDF.InEmail

thuyen-nhna-1R


Có thể hiểu nôm na, Thông Tấn xã (TTX) là hãng thông tấn quốc gia, phát ngôn chính thức về mọi vấn đề của Chính phủ đất nước đó. Việt Nam TTX ra đời ngày 15.9.1945 - ngày đã phát đi toàn thế giới bằng ba thứ tiếng Việt, Anh và Pháp bản Tuyên ngôn độc lập lịch sử do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thời chiến tranh, ở miền Nam Việt nam, TTX của chế độ Việt Nam Cộng hòa cũng được thành lập. Nó ra đời ngày tháng năm nào? Nếu chịu khó một chút, đọc lại một vài tài liệu ắt tìm ra. Cùng lúc, cũng ở miền Nam, trong vùng giải phóng, ngày 12.10.1960 TTX Giải phóng chính thức ra đời, đã hợp nhất với Việt Nam TTX. Ngày 12.5.1977, Việt Nam TTX được đổi thành TTX Việt Nam.

Do tầm quan trọng của một hãng thông tấn quốc gia, vì thế, có những tin tức các báo khác đồng loạt đưa tin lấy từ nguồn của TTX. Thậm chí, đưa đúng nguyên văn mà không bình luận. Những ngày này, các báo đồng loạt đưa tin từ TTX Việt Nam về “Tổng duyệt tập phương bảo vệ Đại hội Đảng”, nguyên văn như sau:

“Bộ Công an đã tổ chức tổng duyệt lễ xuất quân và diễn tập phương án bảo vệ Đại hội Đảng XII tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình ngày 7.1.2015.

Buổi tổng duyệt có khoảng 5.200 cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang, 125 ôtô, môtô đặc chủng và trực thăng, khoảng 100 ôtô chở quân của nhiều đơn vị vũ trang khác nhau trong ngành công an cùng sự phối hợp của Bộ Tư lệnh Thủ đô.

Mở đầu chương trình tổng duyệt là phần nghi thức trong Lễ xuất quân, phần duyệt đội ngũ và diễu hành phương tiện. Tiếp đó là các phần thực binh xử lý tình huống giả định giải quyết tập trung đông người phá rối an ninh, trật tự; bạo loạn ở Ủy ban Nhân dân thành phố và Trung tâm hội nghị quốc gia; thực binh xử lý tình huống khống chế các đối tượng khủng bố bắt cóc con tin, đòi tiền chuộc trên xe ôtô và trong khách sạn…
Có khoảng 125 xe đặc chủng được trang bị tối tân tham gia bảo vệ Đại hội Đảng; trong đó có dàn xe bộ binh bánh lốp (BTR-60PB) của Bộ Tư lệnh Thủ đô. Hỏa lực mạnh cộng với tính cơ động cao nên xe có thể chở bộ đội tác chiến trên nhiều địa hình và làm nhiệm vụ chống bạo loạn.

Ngoài các vũ khí tối tân, tham gia các hoạt động bảo vệ Đại hội Đảng XII còn có các chiến sỹ thuộc các đội cảnh sát đặc nhiệm, cảnh sát cơ động tinh nhuệ, nhanh nhạy (TTXVN)”.

Đây là một trong những kế hoạch quan trọng trong năm của Bộ Công an nhằm đảm bảo an ninh cho Đại hội Đảng toàn quốc diễn ra từ 20-28/1/2016 tại Hà Nội. Sự việc này, trước đó, qua các kỳ Đại hội Đảng chưa hề diễn ra như thế.

Sáng nay, Báo Tuổi Trẻ, có bài Trung Quốc phải chấm dứt bay ra Trường Sa. Đáng chú ý, đã có hai gạch chéo màu đỏ trên tấm hình nhằm minh họa cho chú thích: “Hai máy bay dân dụng đậu trên đường băng do Trung Quốc xây phi pháp ở đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Hãng tin Tân Hoa xã của Trung Quốc công bố những tấm ảnh chụp máy bay từ tối 6.1.2016”. Hai gạch chéo này đã được dư luận hoan nghênh về một phong cách báo chí, thể hiện rõ thái độ của người làm báo.

Tuy nhiên, BOX  thông tin này cũng quan trọng không kém: “Trong văn bản gửi văn phòng Tổ chức Hàng không dân dụng thế giới (ICAO) khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngày 6.1, Cục Hàng không Việt Nam đã thông báo về việc một số máy bay hoạt động trong vùng thông báo bay (FIR) Hồ Chí Minh nhưng không liên lạc với cơ quan không lưu phụ trách theo quy định quốc tế về an toàn bay”; "Một lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết các máy bay nói trên bay theo đường bay thẳng trong không phận quốc tế từ phía bắc đến đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.  Theo Cục Hàng không Việt Nam, từ ngày 28-12-2015 đến nay, các cơ quan quản lý bay của Việt Nam không hề nhận được bất kỳ thông báo bay nào của phía Trung Quốc liên quan đến hoạt động bay đến đá Chữ Thập của Việt Nam. Cục Hàng không khẳng định hoạt động của các máy bay Trung Quốc nêu trên đã vi phạm các quy định của ICAO, ảnh hưởng nghiêm trọng và uy hiếp an toàn đến các hoạt động bay trong khu vực".

Trước đó, cũng trên Báo Tuổi Trẻ số ra ngày 1.1.2016, lại đọc thấy tin Thiết lập đường dây liên lạc bộ quốc phòng Việt Nam - Trung Quốc: “Ngày 31.12.2015, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn có cuộc điện đàm nhân dịp Bộ Quốc phòng hai nước thiết lập đường dây liên lạc trực tiếp”; “là một nội dung hợp tác mới thể hiện sự tin cậy lẫn nhau và tạo điều kiện để lãnh đạo quân đội hai nước kịp thời trao đổi những vấn đề quan trọng trong quan hệ quốc phòng song phương”.

Xâu chuỗi các sự kiện, thấy gì?

Ngày 6.1.2016, tại TP.Nam Định diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế về nghiên cứu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu - rõ giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu (đạo Mẫu) ở người Việt do Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia phối hợp với UBND tỉnh Nam Định tổ chức. Hội thảo thu hút 47 GS, PGS, TSKH, thạc sĩ, nghiên cứu sinh. Trong đó có 11 học giả quốc tế đến từ Hà Lan, Hàn Quốc, Mỹ, Nga, Pháp, Trung Quốc... Ngoài ra, còn có hàng trăm nhà nghiên cứu, các thanh đồng từ khắp các vùng miền trong cả nước. “Theo PGS-TS Từ Thị Loan, cùng với việc đệ trình UNESCO xét duyệt, công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại trong năm 2016, Bộ VH-TT-DL cũng đã chuẩn bị chương trình hành động để bảo vệ, giữ gìn di sản này không đi chệch hướng (Báo Thanh Niên ngày 7.1.2016).

Vừa tìm được, trong hiệu sách cũ quyển Thuyền nhân do Carina Hoàng tuyển chọn các bài viết, tranh minh họa, sưu tập hình ảnh hoặc tự chụp rồi in ấn. Theo giới thiệu cuối sách, Carina Hoàng hiện đang theo chương trình tiến sĩ về Nhân văn tại Đại học Curtin (Tây Úc). Sách in năm 2015, in đẹp, khổ 29x21cm, giấy tốt, trắng bóng, nhiều tác giả, nhiều hình ảnh. Mở đầu quyển sách này, đề từ là câu của Aldous Huxley: “Sự thật không ngừng hiện hữu chỉ vì nó không được nói đến”. Cái hay của tập sách không nằm ở văn chương chữ nghĩa, không cần phải hư cấu, tưởng tượng, tô son phết vàng, hoa hòe hoa sói. Hiện thực của đời sống phong phú, đa chiều, đa dạng hơn trí tưởng tượng của nhà văn. Cái hay ở đây là sự chân thật, tác giả (người Việt vượt biên), người Mỹ (làm công tác giúp đỡ người tỵ nạn), họ không phải nhà văn, chỉ là những con người bình thường, bình dị lẫn lộn trong thập loại chúng sinh dưới gầm trời bi thương, điên dại này. Họ trình bày câu chuyện một cách hân thật với tư cách người trong cuộc. Không “chống cộng”, không căm thù, không hoan hô, không đả đảo, chỉ kể lại sự bi thảm của cái kiếp người mà họ đã trải qua, đã chứng kiến. Đúng như nhận xét của Wanneroo Times: “Những câu chuyện, hình ảnh và minh họa trong quyển sách này sẽ làm ngay cả những kẻ có trai tim sắt đá phải bật khóc”.

Đọc muốn khóc. Đọc là thương. Không thương sao được, chẳng hạn, trường hợp bà cụ đã ngoài 80: “Bà nội đã quá già nên không đi nổi, tôi cõng bà trên lưng mình. Cha tôi đã lo ngại rằng bà yếu quá không đi nổi cuộc hành trình. Bà muốn đi cùng với con cháu cho đến ngày cuối cùng của bà” (tr.158). Có lẽ đó là chuyến đi sung sướng, hạnh phúc nhất của bà, dù gian khổ cùng cực đến cỡ nào đi nữa, chẳng hề gì, vì bên cạnh đã có cháu con. Với đàn bà Á Đông, con cái là tất cả. Con cái ở đâu là quê nhà ở đó. Nhưng rồi cuối cùng, bà bỏ xác ở một nơi xa lạ mà lần đầu tiên bà đặt chân đến. “Tôi cõng bà một lần nữa, lần này vào rừng để chôn cất. Bà tôi đã biết trước có thể bà không đến nơi được, nhưng bà không muốn chết đi mà không có con cháu bên cạnh” (tr. 159). Sau đó, con cháu định cư ở Úc.  Bà cụ được chôn ở đảo Kuku (Indonesia), nằm lại trơ trọi ở một nơi hoàn toàn xa lạ. Còn có biết bao người Việt đáng thương như thế?

Một quyển sách đáng đọc. Đọc là muốn khóc. Đọc là thương.

Tuy nhiên, thú thật, y không dám đọc kỹ, chỉ dám gói kỹ và đặt ở một nơi trang trọng trong tủ sách. Bi kịch khủng khiếp này không của một cá nhân nào, nó đã thuộc về một phần ký ức bi thảm nhất của cả một dân tộc. Đến một thời điểm nào đó, có thể gần thôi, chắc chắn vấn đề thuyền nhân sẽ được nhìn nhận lại. "Nợ máu thì phải trả bằng máu. Hễ mắc nợ càng lâu thì phải trả lãi càng nhiều!" (Lỗ Tấn). Bao giờ mới chính thức có cuộc cầu siêu cho những số phận:

...

Bãi tha ma, kẻ dọc người ngang

Cô hồn nhờ gửi tha phương

Gió trăng hiu hắt khói hương lạnh lùng!

Cũng có kẻ vào sông ra bể

Cánh buồm thưa chạy xế gió đông

Gặp cơn giông tố giữa dòng

Đem thân vùi rấp vào lòng kình nghê.

Phật hữu tình từ bi phổ độ

Chớ ngại rằng có có không không.

Nam mô Phật, nam mô Pháp, nam mô Tăng

Độ cho nhất thiết siêu thăng thượng đài.


L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 5.1.2016

PDF.InEmail

 

Truyen-Kieu-abn-tieng-Nga1-R

Truyện Kiều bản tiếng Nga

 

Chuyện làng văn của nước nhà, có thể ghi nhận đây là tin vui đầu năm 2016.

Theo Báo Thanh Niên ngày hôm qua: “Tác phẩm Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ được chọn vào danh sách tác phẩm đọc ngoài giờ của học sinh từ lớp 6 - 12 của nhiều trường trung học tại Thái Lan. Bộ Giáo dục Thái Lan có quy định học sinh phải đọc tác phẩm văn học của các nước trong khối ASEAN, đặc biệt sau khi Cộng đồng ASEAN chính thức hình thành, và các trường có thể tự chọn tác phẩm cho học sinh của mình”, từ Thái Lan, TS Montira Rato, người dịch tác phẩm trên sang tiếng Thái vừa cho biết. Chị cũng nói thêm ở Khoa Ngữ văn Trường đại học Chulalongkorn (Bangkok) trong môn văn học (Introduction to Literature) của bộ môn văn học so sánh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ đã sớm được đưa vào danh sách các tác phẩm mà sinh viên năm thứ 2 có thể chọn làm tiểu luận và mỗi khóa học đã có hàng chục sinh viên chọn viết về cuốn sách này để nộp cuối học kỳ. Như vậy, sau tác phẩm Cô gái đến từ hôm qua được Đại học Quốc gia Moskva của Nga đưa vào chương trình giảng dạy từ năm 2012, bây giờ thêm một tác phẩm nữa của Nguyễn Nhật Ánh được giảng dạy trong trường học ở nước ngoài”.

Kế cái tin vui là tin không vui.

Như đã biết, những ngày cuối đời, nằm trên gường bệnh GS-TS Trần Văn Khê có viết di nguyện, trong đó, quan trọng nhất, ông mong muốn: 1. Tiền phúng điếu tại tang lễ ông được dùng lập quỹ học bổng hoặc giải thưởng cho người nghiên cứu âm nhạc truyền thống Việt Nam; 2. Căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai, Q. Bình Thạnh (TP.HCM) nơi ông sống từ năm 2006, sau khi từ Pháp quy cố hương được sử dụng làm Nhà lưu niệm Trần Văn Khê. Đến nay, do nhiều lý do cả hai ý nguyện trên đều không thực hiện được.

Dù biện minh bằng tất cả lý do gì đi nữa, sự thiệt thòi không thuộc về người đã khuất. Lại thêm một lần nữa, nhìn thấy rõ hơn nữa một não trạng của một cơ chế đã thuộc về bản chất.

Trước đó, chiều ngày 24.12.2015 tại Chùa Quán Thế Âm, Q. Ngũ Hành Sơn (TP. Đà Nẵng), lần đầu tiên khánh thành Bảo tàng Văn hóa Phật giáo tại Việt Nam, nằm trong khuôn viên hơn 7.000m2, lưu giữ hơn 500 hiện vật, cổ vật quý hiếm. Sự kiện này có ý nghĩa to lớn trong đời sống tinh thần - tâm linh của người Việt, đồng thời góp phần trong việc giữ gìn những di sản văn hóa Phật giáo. Với những gì GS-TS Trần Văn Khê đã chắt chiu sưu tập, bảo quản cẩn trọng v.v…hoàn toàn có thể lập nên một không gian âm nhạc truyền thống Việt Nam. Sực nhớ lại trường hợp của nhà Nhà dân tộc học, ngôn ngữ học Nguyễn Bạt Tụy (1920-1995), nếu lúc ấy nhà cầm quyền có phép ứng xử đúng điệu ắt kho tư liệu đồ sộ của ông còn giúp ích cho đời sau nhiều lắm.

Nhiều người lấy làm tâm đắc ca từ: “Dựng lại người, dựng lại nhà” của Trịnh Công Sơn. Sau chiến tranh hoang tàn, đổ nát, cái gì cần dựng trước? Câu hỏi đó, nhìn qua những gì đã diễn ra mới thấy sự tài tình, thông tuệ của một người nhạc sĩ tài hoa.

Nhất song ngọc thủ thiên nhân chẩm,

Bán điểm chu thần vạn khách thường

(Một đôi tay ngọc nghìn người gối,

Nửa điểm môi son vạn khách hôn)

Lâu nay, rất thích hai câu thơ này. Tất nhiên, không rõ tác giả. Chiều nay, nằm đọc quyển sách vừa mua Dịch và nghiên cứu Kim Vân Kiều lục (NXB Khoa học Xã hội) của Phạm Tú Châu. Đọc ở trang 140 mới biết thêm rằng: “Tìm tư liệu của zhidao.baidu.com trên mạng thì thấy 2 câu này trong bài Nam Lương thôn phụ phán lang quy tình ca (Tình ca về người phụ nữ nông thôn ở Nam Lương mong chồng về) gồm tám đoạn, bốn đoạn trên kể lên đường đi nghìn dặm tìm chồng và không ngờ đã tìm thấy chồng đang mải vui thú với gái làng chơi. Đoạn thứ sáu dịch nghĩa như sau:

Gà mái đôi tám khéo điểm trang,

Đêm đêm động phòng đổi tân lang.

Đôi cánh tay ngọc nghìn người gối,

Nửa điểm môi son vạn khách hôn.

“Gà mái” chỉ gái điếm, vì kê (gà) đồng âm với kỹ (kỹ nữ), “nhất song ngọc thủ” (đôi bàn tay ngọc) được đính chính cho đúng là “nhất song ngọc tí” (đôi cánh tay ngọc)”. Thú vị chưa? Tự suy luận ra rằng, không phải ngẫu nhiên, gần đây trong tiếng lóng có cụm từ “gà móng đỏ”. Nhưng tác giả bài thơ trên là ai, vẫn chưa rõ.

Những ngày đầu năm, vẫn không gì mới. Mỗi ngày lặng lẽ đi qua. Nghĩ đến Tết âm lịch, chẳng náo nức gì mấy. May mà còn có niềm vui đọc sách, viết nhì nhằng, bằng không làm gì cho hết một ngày. Đêm qua, lai rai với Đoàn Tuấn cùng vài người bạn. Nhận lấy tập từ Tuấn tập thơ Kiều bản tiếng Nga. Lúc ấy, tự dưng lại nhớ đến ngày tháng ở biên giới Tây Nam, lúc ấy cũng tước đoạt quyển Truyện Kiều mà Tuấn giấu kín ở ba lô. Ôi cái sự đời, thoáng đó đã xa.

Nhắc lại với Tuấn, về sự kiện sáng 26.12.2015, tại xã Ia Nan, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai, Việt Nam và Campuchia đã phối hợp tổ chức khánh thành cột mốc 30 và đoạn đường nối hai trạm kiểm soát cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh - O Za Dao trên biên giới đất liền Việt Nam - Campuchia thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam và Rattanakiri, Campuchia. Địa danh O Za Đao nghe thân thiết quá đi mất. Ngày đó, đã đến đó và làm bài thơ ở đó. Thơ rằng: “Rũ áo bụi đỏ biên giới/ Nhảy tắm suối O Za Đao/ Đôi dép lốp kỳ lưng nhau/ Suối bạc cười lên trắng xóa”. Chơi với bạn cũ còn có cái thú, qua bạn, lại nhớ về thời trẻ của chính mình. Đã lâu rồi có đọc tản văn của nghệ sĩ hài Xuân Hương, chi tiết này cảm động, đại khái, khi nhìn thấy bạn của ba mình là lại nhớ đến thân phụ, vì thế, như một tình cảm tự nhiên cảm thấy quý mến họ.

Đoạn thơ trên viết năm 1979 ở O Za Đao, bao nhiêu năm rồi? Đọc lại thấy xa lạ gì không? Ắt có. Đó là từ “dép lốp”. Loại dép này ra đời trong kháng chiến chống Pháp, khoảng năm 1947 còn gọi “dép Bình Trị Thiên”, “dép cao su” chế tạo là từ lốp ô tô. Nhiều tư liệu cho rằng,  ý tưởng đầu tiên làm ra dép lốp thuộc về đại sứ, nhà ngoại giao Hà Văn Lâu. Tra trên Google sẽ tìm khối thông tin, vì thế không bàn thêm nữa. Quái lạ, ở ngoài Bắc, Từ điển tiếng Việt (NXB Khoa học Xã hội - 1977) do Văn Tân chủ biên lại không ghi nhận, chỉ có “dép cong” (tr.244). Ở trong Nam, Việt Nam tân từ điển (Nhà sách Khai Trí in năm 1965) của Thanh Nghị, chỉ ghi nhận “dép da”, “dép dừa”, “dép cong” (tr.401). Tra tiếp Đại từ điển tiếng Việt (NXB Văn hóa Thông tin - 1998) do Nguyễn Như Ý chủ biên, có ghi nhận “dép cao su” tức “dép lốp” bên cạnh các loại dép cong, dép da, dép dừa, dép lê, dép một, dép nhựa (tr.530). Thế đấy, bây giờ mấy ai còn nhìn thấy đôi “dép lốp” nữa. Rồi không ai sử dụng từ này nữa, tự nó mất đi. Đọc lại câu thơ “Đôi dép lốp kỳ lưng nhau” lại thương lấy tuổi trẻ của chính mình, Tuấn nhỉ?

Nhân trường hợp tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được chọn vào danh sách tác phẩm đọc ngoài giờ của học sinh từ lớp 6 - 12 của nhiều trường trung học tại Thái Lan, có ý nghĩ muốn làm bộ sách giáo khoa của học trò miền Nam trước 1975. Đơn giản thôi, chỉ là chọn lại những bài học thuộc lòng, tập làm văn, chính tả đã in trong các tập sách Quốc văn, Việt ngữ, Tập đọc của cấp tiểu học, qua đó, giải thích lại các từ ngữ đã sử dụng, in lại hình ảnh đã có trong sách. Với cách tuyển chọn này, ít ra không chỉ là tài liệu giáo dục của một thời mà còn là những trang văn cần thiết cho các bạn trẻ. Vừa nói ra ý định, anh bạn làm xuất bản trầm tư một chút rồi lại trầm tư. Quái lạ, những gì về văn hóa, văn chương liên quan đến trước 1975 vẫn còn là sự dè dặt đến khó hiểu.

Dù biện minh bằng tất cả lý do gì đi nữa, sự thiệt thòi không thuộc về người đã khuất. Lại thêm một lần nữa, nhìn thấy rõ hơn nữa một não trạng của một cơ chế đã thuộc về bản chất.

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 4.1.2016

PDF.InEmail

 

38.39.06.08.11.06chi_nam_kim_ngioc

 

Quyết liệt. Dứt khoát. Táo bạo. Nhanh chóng. Đâu vào đó. Một trận đánh lớn. Đánh nhanh diệt gọn. Thế thắng tựa chẽ tre. Một phát là xong. Những từ oanh liệt, sang trọng này xin được dành cho vụ “ra quân” chào mừng “tiệc hoa” đầu năm 2016 tại Hà Nội. Sáng ngày 1.1.2016, chị Hà, nhân viên của Công ty Thảo viên xanh Udic phát biểu:  “Chúng tôi không tin vào mắt mình nữa. Lúc 21 giờ đêm qua, tôi đi một vòng hồ Gươm và thấy các luống hoa còn nguyên vẹn, thế mà 6 giờ sáng nay, khi tôi đến làm việc thường nhật, nhiều chỗ hoa đã biến mất, chỉ còn những bãi đất trống trơn”(Báo Thanh Niên ngày 2.1.2016). Chào đón năm mới, có 7 ô đất trồng hoa (diện tích mỗi ô từ 10 - 300 m2) đã bị “càn quét” ngay sau đêm giao thừa Tết Dương lịch, ước tính thiệt hại lên đến hàng trăm triệu đồng.

Hãy nghe các nhà trí thức bình luận “sự kiện” này ra sao? GS Ngô Đức Thịnh - nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa: “Ở đây có hai khía cạnh phải nói. Một là ý thức cộng đồng. Họ có thể rất đẹp trong nhà nhưng sẵn sàng ném rác ra đường. Hai là, thói quen luôn luôn thích đi tắt. Nếu đường đi là hai cạnh góc vuông thì dứt khoát là họ đi tắt qua cạnh huyền. Kể cả lội ruộng giẫm hoa thì họ cũng đi như thế! Nên có mấy khóm hoa mà năm nào cũng có chuyện”. GS Lê Hồng Lý, Viện trưởng Viện Văn hóa:  “Cái đấy là lỗi tiện thể của người Bắc mình. Người trong Nam có ý thức đỡ hơn vì họ quen với lối sống phương Tây rồi. Trên các quốc lộ để tiện đường đi, người ta phá cả hàng rào. Đấy là chung cho xã hội miền Bắc, không thể đổ tội cho người Hà Nội được”.

Ấy là một cách nhìn nhận vấn đề về cái sự không lấy gì làm vui vẽ lắm. Còn đây, ý kiến của những người dân: “Nên trồng xương rồng ở vườn hoa Hà Nội, cho hết dám giẫm đạp luôn”; “Tôi đề nghị nên trồng thật nhiều cây mắt mèo vào các bãi cỏ, thảm hoa. Tôi dám cá là sẽ không một ai dám đi vào đám cây mắt mèo ấy nếu không muốn bị ngứa tối tăm mặt mày, mà càng gãi thì nó càng ngứa, ngứa đến tóe máu ra”; “Trồng hoa gì cũng được nhưng ngày lễ lớn công ty cây xanh nhớ rải bàn chông bằng đinh vào khu vực trồng hoa để bảo vệ cảnh quan của Thủ đô” (Báo Thanh Niên ngày 3.1.2016.) Đọc xong cái “hiến kế” này, bèn cười xòa. Thiên hạ ngày càng biết đùa. Cũng là vui. Ai đời lại hiến kế bằng cách “chơi khăm” tinh quái ấy?

Bàn về chuyện này, tưởng nhỏ nhưng thật ra cũng chẳng dễ. Ngày kia, đi xe hơi cùng một đại gia giàu nứt đố đổ vách, anh đã từng bỏ ra rất nhiều khoảng tiền làm từ thiện, giúp trẻ em nghèo hiếu học.... Vậy mà, khi phóng xe hơi ngoài xa lộ, thỉnh thoảng có những quãng đường thay vì đi thẳng, phải mua vé cầu đường dù chẳng đáng là bao nhưng anh vẫn lách, vòng vèo qua đường khác, đường xấu hơn một chút nhưng khỏi phải qua trạm gác. Hỏi cơn cớ làm sao? Anh chỉ cười cười dường như không muốn cho y, vốn luôn hỏi sự việc bằng cái tính tò mò của một nhà báo.

Mà thôi. Hãy quay về với chuyện văn chương chữ nghĩa, vốn rành rẽ ơn nhưng chuyện vừa nêu trên. Rằng, câu thành ngữ “giậu đổ bìm leo” thế mà hay. Chỉ bốn từ hiền lành, bình dị, gần gũi nhưng khi sắp xếp hợp lý lại tao ra một nghĩa mới hoàn toàn khác. Có thể, vẽ ra cái sự tráo trở, bày đàn, gió chiều nào theo chiều nấy, thượng đội hạ đạp, quên đi cái nghĩa ơn người khác đã giúp mình; khi người đó sa cơ thất thế là sẵn sàng nhảy loi choi mà mắng, mà chì chiết, mà vui tay xỉ vã như thể vô can, không hề hàm ơn, liên quan gì đến người đó v.v… và v.v…

Có những kẻ bất tài vô tướng nhưng muốn “ăn trên, ngồi trốc” nên trổ ngón nghề tự nguyện “dắt gái” đặng “gài” sếp; có những kẻ biết sếp vốn đạo cao đức trọng, không ăn cắp vặt, không cướp cơm chim, chỉ thích bàn về phép sống nhân nghĩa ở đời nên thường chiêu đãi bữa ăn chay tịnh chỉ rau, củ, quả và có rượu Tây đặng thanh lọc tâm hồn mà bàn chuyện để đức cho đời sau nhưng lúc chia tay lại đãi sếp món tráng miệng là “rau sạch” mơn mởn chân dài váy ngắn củn cớn mười sáu xuân xanh; có những kẻ khi sếp đang “lên voi” đứng trước mặt vợ của sếp thì cúi rập đầu, một câu “thưa” hai câu “dạ”, một câu “chị” hai câu “em” nhưng khi sếp “xuống chó” lại thay đổi cái nhìn như muốn xé toạt áo ngực người mà mình đã từng vái như vái “mẫu nghi thiên hạ” v.v… và v.v…
Đó cũng là một trong những tính xấu của người Việt.

Ơ hay, vừa nói bàn chuyện văn chương, sao lại nhảy một phát quan chuyện nhân tình thế thái? Ừ nhỉ. Thì quay lại vậy. Rằng, vừa rồi mới đọc bài trả lời phỏng vấn của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh về phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh. Phóng viên Thoại Hà (vnexpress.net) hỏi: “Anh có đọc trước kịch bản chuyển thể không?” Anh cho biết là không: “Chỉ vì tôi quan niệm mỗi độc giả đều cảm nhận cuốn sách theo cách của mình. Nhà sản xuất, nhà biên kịch, đạo diễn... cũng là những độc giả. Ngay cả tôi, khi cuốn sách được in ra, tôi cũng chỉ là một độc giả của cuốn sách như bao độc giả. Chỉ khác ở chỗ tôi là độc giả đầu tiên. Khi đặt dấu chấm cuối cùng lên trang sách, tôi không còn thẩm quyền để phát ngôn, chẳng hạn "phải hiểu chỗ này như thế này", "ý tôi là như thế kia"… và khi cuốn sách được in ra hàng vạn bản, nó đã có cuộc sống riêng của nó, lúc đó nó đã thuộc về công chúng. Nếu tôi bảo phải hiểu cuốn sách là A nhưng người đọc cứ muốn hiểu là B thì tôi cũng không thể áp đặt được. Đó là tính dân chủ trong cảm thụ văn chương và khoảng trống văn bản trong tác phẩm của nhà văn luôn có chỗ cho óc sáng tạo và trí tưởng tượng của bạn đọc”.

Câu trả lời chính xác. Một văn bản chính trị, nghị quyết, hợp đồng ký kết v.v… nó buộc từ người viết đến người đọc, người nghe phải cùng có chung một cảm nhận, một nhận thức, một cảm xúc đồng nhất để cùng hành động, cùng thực hiện. Tác phẩm sáng tạo, hình thành từ cảm xúc chủ quan, mang dấu ấn cá nhân của người nghệ sĩ bao giờ cũng có nhiều sắc màu khác nhau trong sự tiếp nhận, tiếp cận... Mà, phải nhìn nhận rằng, chính người cảm thụ lại góp phần sáng tạo lần thứ hai. Cùng chiêm ngưỡng một bức tranh, dù người họa sĩ vẽ sóng biển chiều lả lơi, sắc màu xanh biếc, gam vàng nắng chiều thê thiết gợi tình, gợi cảnh ấm áp, y nhìn thấy thế. Nhưng người bạn đi cạnh từng là thuyền nhân (boat people) với một một sự ám ảnh không cùng, lại nhìn ra những xác chết thì đã sao? Chẳng sao cả. Nghe ca từ: “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ” của Trịnh Công Sơn có người nhìn thấy hình ảnh tháp Chàm sừng sững trong óc; có người lại nhìn thấy “tầng tháp cổ” là hình ảnh cổ ba ngấn quý phái của giai nhân thì đã sao? Chẳng sao cả.

Một sáng tạo nghệ thuật cần phải đối sử một cách khách quan, kề cả tác giả “bình đẳng” với người cảm thụ. Nếu hàng triệu triệu con người từ nhiều thế hệ đã hiểu Truyện Kiều như Nguyễn Du đã hiểu, có lẽ đến nay, sức vang, sự ám ảnh, dự báo của kiệt tác này chỉ còn lại bụi mờ thăm thẳm dưới gió lốc phủ phàng và khắc nghiệt của thời gian. Khi nghe ca khúc “Bi hài kịch (Phạm Duy phổ thơ Phẩn nộ ca của Thái Luân viết năm 1966):

Đạo diễn đưa tay lên
Đạo diễn đưa tay xuống
Bi hài kịch bỏ màn
Bi hài kịch chưa xong
Diễn viên rơi nước mắt
Đạo diễn khóc hay cười
Khán giả thì bưng môi
Khán giả thì im hơi
Ôi bi kịch còn dài
Trong hay ngoài sân khấu
Bên trên hay là bên dưới
Ai cũng buồn như nhau
Đạo diễn đưa tay lên
Đạo diễn đưa tay xuống
Bi hài kịch còn dài
Bi hài kịch chưa thôi”.

Chắc chắc sẽ có nhiều cảm cảm khác nhau, từ hàng phía khán giả, từ văn bản đã đọc. Đại khái thế. Câu chuyện này còn dài. Mà nói về tác giả Thái Luân, kể cả tra trên Google chẳng thấy nhắc đến một cách đầy đủ. Đọc lại tạp chí Văn, mới biết tác giả thơ này cùng thời với các anh Tần Hoài Dạ Vũ, Luân Hoán, Đông Trình, Nh.Tay Ngàn, Trần Quang Long v.v… Với tập thơ Vùng tủi nhục, in từ thập niên 1960, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân ghi nhận như một trong những nhà thơ trẻ thời ấy trước nhất viết thơ phản chiến chống chính quyền Sài Gòn cũ. Đúng như anh Nguyễn Nhật Ánh vừa phát biểu: “Và khi cuốn sách được in ra hàng vạn bản, nó đã có cuộc sống riêng của nó, lúc đó nó đã thuộc về công chúng”.

Vâng, tác phẩm đã thuộc về công chúng.

Và công chúng, đối tượng cảm thụ chính là người “giải mã” cho thông điệp mà tác giả đã trình bày trong tác phẩm của mình. Mà điều này quan trọng xiết bao. Lâu nay giới nghiên cứu đều đồng tình, Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa là cuốn từ điển cổ viết bằng chữ Hán và chữ Nôm rất giá trị của nước Việt ta, nay vẫn còn lưu giữ được. Nhờ nó, đời sau có thể tìm lại dấu vết của chữ Nôm từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVII. Với quyển này, sau khi khảo cứu chu đáo, cô Trần Thị Xuân Lan đã lấy bằng Tiến sĩ năm 1985 và luận án này đã được Viện Khoa học Xã hội TP.HCM duyệt in thành sách. Xin mở ngoặc có tính chất riêng tư một chút: nhà văn Đoàn Thạch Biền có quyển sách này, biết bạn thơ Cao Xuân Sơn thích đọc chữ Hán, anh đã tặng cho bạn. Chơi với nhau, đối xử như đến thế ắt đáng khen. Đóng ngoặt.

Trở lại Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa, giới nghiên cứu hiện nay vẫn còn điểm bí rị 2 điểm: 1. Sách khắc in năm nào? Tác giả là ai? Văn bản còn lưu trữ cho biết, sách khắc in năm Tân Tỵ. Nhưng cụ thể là Tân Tỵ nào? Theo cô Trần Thị Xuân Lan, chỉ có thể là năm 1761. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Ngô Đức Thọ - dõi chí sĩ Ngô Đức Kế  (1878-1929), Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa xuất hiện sớm hơn nhiều. Ông căn cứ vào câu thơ: “Sào ty ươm dã tơ vàng tốt sao”, và đặt nghi vấn ở chữ “sào”. Vấn đề đặt ra phải “giải mã” chữ “sào” để khám phá cho bằng được thông điệp, nếu có, mà tác giả đã giấu ở đó. Sở dĩ, ông Thọ phát hiện ra sớm hơn người khác vì ông là chuyên gia, tác giả của công trình Nghiên cứu chữ Huý trên các văn bản Hán Nôm.

Bằng nhiều phương pháp về học thuật, xin không dám lạm bàn, cuối cùng ông khẳng định đó chính là chữ “hỏa” đã viết kỵ húy, chứ không phải chữ “sào” có nghĩa là “tổ”. Vậy “hỏa” là tên ông vua nào mà phải viết né đi? Trả lời cho câu hỏi này, ông đã mất nhiều năm và cuối cùng ông dừng lại ở triều đại nhà Hồ. Muốn thế, trước hết phải lập gia phả dòng họ Hồ. Điều này cực khó, sử liệu phả hệ dòng họ Hồ không còn nhiều. Mà ông đã làm được. Rồi may sao, khi đọc lại Đại Việt sử ký toàn thư, ông phát hiện ra câu “Hồ Hán Thương tên cũ là Hỏa”, tất nhiên chữ “hỏa” cũng viết theo nguyên tắc kỵ húy. Với phát hiện này, TS Ngô Đức Thọ đã chứng minh thuyết phục quyển sách quý này ra đời vào năm Tân Tỵ (1401). Về tác giả, lâu nay, giới nghiên cứu cho là của Pháp Tính vì căn cứ vào câu thơ mở dầu: “Hồng Phúc danh hương, Chân Pháp Tính/ Bút hoa bèn mới tính nên thiên”, nhưng khổ nổi, nhà nghiên cứu Phật học Lê Mạnh Thát lại xác định thiền sư Pháp Tính sống vào khoảng 1470-1550. Muốn hiểu rõ vấn đề lý thú này, cứ xem lại tài liệu từ cuộc Hội thảo quốc tế Hán Nôm tổ chức tháng 111.2004 tại Hà Nội thì rõ.

Ôi, ngày tháng qua nhanh quá. Sự học mênh mông quá. Thoáng đó, thoáng đây. Đã cận kề cái Tết rồi. Lại già thêm một tuổi trời. Buồn hay vui?

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 31.12.2015

PDF.InEmail

 

ban_truyn_kieu_1_R

Trông ra cái cõi bể dâu

Trời kia đất nọ nhầu nhầu tang thương

Tưởng đi là gặp thiên đường

Ngờ đâu vẫn cái đêm trường tối tăm


Nhìn trăng cứ ngỡ là rằm

Mười lăm lăm vẫn ướt đằm tiếng oan

Ngón tay rỉ máu phím loan

Ai khóc nấc ai thở than hỡi Kiều?


Dám đâu phận mỏng duyên bèo

Cũng đành nương một mái chèo cửa Không

Cồn lầy bãi cạn bụi hồng

Bốn bề bát ngát xa trông thấy gì?


Khuyển, Ưng lại chọn tương tri

Tương thân tương ngộ vậy thì thôi

Phải đâu muôn sự tại trời

Hỏi ra mới biết bởi người ranh ma


Nước non vẫn nước non nhà

Hồn xiêu phách lạc biết là là đâu?

Một phen tri kỷ cùng nhau

Cuốn dây từ đấy về sau cũng chừa


Bức dư đồ rách te tua

Bao giờ cúi mặt phân bua rành rành?

Đầy nhà vang tiếng ruồi xanh

Làm cho đổ quán xiêu đình như chơi


Những là thân phận tôi đòi

Cũng liều mặt phấn làng chơi bẽ bàng

Bao giờ dậy tiếng sấm vang

Thanh gươm yên ngựa lên đàng thẳng dong?

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 30.12.2015

PDF.InEmail

ISfI4g9-768x512(ảnh:Internet)

 

Sắp hết một năm. Năm 2015. Chỉ một ngày nữa. Một năm đi qua, những gì còn đọng lại? Những gì sẽ mất đi. “Cái đất nước mình nó thế”. Hóa ra ông Hoàng Ngọc Hiến, chẳng nhớ nổi ông đã viết, đã nghiên cứu những gì, nhưng rõ ràng câu nói ấy hết sức ấn tượng. Khó quên. Còn “thời sự” dài dài. Năm tháng đã sống cơn cớ làm sao lại tréo ngoe, kỳ cục, quái đản đến thế. Mỗi ngày, đôi khi để có thể vui sống, con người ta phải chọn cách tốt nhất là thanh lọc chính mình, tự làm một cái rào cản để không phải tiếp xúc với quá nhiều thông tin ô nhiễm. Ngộ độc như chơi.

Tìm lấy niềm vui cũng chẳng dễ dàng gì.

Thật đáng kính nể nhiều đồng nghiệp, trong cái mớ bùng nhùng, rối rắm của cái đời này, họ vẫn có thể tìm được những lối thoát tích cực. Có người trao hạnh phúc, niềm vui cho kẻ nghèo đói, bất hạnh bằng những suất cơm giá rẻ, bằng những chuyến đi trao học bổng, bằng tình cảm nhường cơm xẻ áo; lại có người tiếp tục với những trang viết tươi sáng, hướng thiện như một cách thắp lên niềm tin, che gió độc để giữ lấy ánh sáng của lòng thiện… Vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc. Phải thế. Phải tin thế. Đôi khi đó cũng cần một thư doping, một thứ ảo giác để đánh thừa cảm giác đã nhìn thấy từ hiện thực. Đã ngấu. Đã buồn nôn. Nếu không, trong những năm tháng xáo trộn, bùng nhùng, nhốn nháo, láo nháo, lếu láo này những con người bình thường - chỉ muốn sống lương thiện, tay làm hàm nhai biết tựa vào đâu, dựa vào đâu để đi qua một kiếp người? Cũng là người nhưng đôi lúc nhìn quanh, nhìn lên, nhìn xuống thấy rặt là người nhưng tại sao lại xa lạ đến thế. Cái sự xa lạ ấy, đừng nhìn đâu xa, cứ nhìn vào những phát ngôn của họ, có thể thấy sự hổn độn, dối trá khinh khiếp đến dường nào.

Thử đọc, Năm 2015: Những phát ngôn ấn tượng và thì… tương lai trên báo điện tử VietNamnet ngày 29.12.2015. Y lượt ghi:

Ông P.Đ.L, cựu Phó Trưởng ban Tuyên giáo, Thành ủy HN: “Biết đâu, những người nghèo họ cũng khao khát được xem bắn pháo hoa, những lúc thưởng thức bắn pháo hoa giúp họ quên đi cái nghèo, cái khó”; “Cái gì cũng phải hỏi ý kiến hay sao? Bây giờ chỉ có chuyện trồng cây mà phải hỏi ý kiến dân! Tôi hỏi thế đất nước bây giờ động đến cái gì đi hỏi dân thì bầu ra chính quyền làm gì...(VietNamNet, ngày 17/3). Phó GS.Ts. N.H.T (Học viện Hành chính Quốc gia): “Đã là kinh tế thị trường thì chạy là tất nhiên, luật hóa cho tiền chạy nổi lên, dễ kiểm soát. Và trên thế giới ai cũng chạy chức chạy quyền, kể cả Obama (Tuần Việt Nam, ngày 28/1). Đại biểu Quốc Hội L.N kiến nghị đổi mới cách trừng phạt những kẻ tham nhũng: “Không cần bắn, chỉ cần nhốt trong lồng đẹp để ở nhà vợ nuôi cho đủ… xấu hổ”. Ông H.T.A - Bộ trưởng Văn hóa- Thể thao- Du lịch: “Trách nhiệm của tôi là sẽ truyền đạt lại cho Bộ trưởng kế tiếp, chứ hết thời gian rồi thì làm sao bây giờ?”; “Tôi trả lời chất vấn như vậy là để giảm stress cho các đại biểu Quốc Hội”. TS N.V.T - Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề XH của Quốc Hội khi đề cập về việc tăng giá dịch vụ y tế cũng như bảo hiểm y tế trong năm 2016: “Giá bảo hiểm y tế dù tăng cũng chỉ bằng 2-3 bữa nhậu (VTV, ngày 19/12)” v.v..

Còn có thể trích dẫn thêm. Mà thôi. Hãy để công việc tổng kết đó cho cho các tờ báo cười. À, nếu có ai chịu khó một chút, thu thập lại các câu nói "bất hủ" của quan chức nước nhà, chỉ từ 1975 trở lại đây thôi ắt sẽ có một công trình giá trị, đời sau cần dùng đến. Chắc chắn nó tồn tại bền hơn gấp vạn lần các bài diễn văn mà hiện nay các báo phải đưa tin từ trang 1, in toàn văn ở trang trong. Y là người yếu bóng vía, không dám bàn đến nữa.

Hãy xem chiều qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã bình chọn bố 10 sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch tiêu biểu năm 2015 như thế nào? Kết quả 10 sự kiện được công bố như sau:

1. Chương trình Diễu hành Nghệ thuật kỷ niệm 70 năm Quốc khánh với chủ đề "Việt Nam - Khát vọng hòa bình" tôn vinh sự đa dạng văn hóa và khát vọng hòa bình của các dân tộc Việt Nam.

2. Triển lãm 70 năm thành tựu kinh tế - xã hội với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, trong đó có nhiều hiện vật lần đầu tiên được đưa ra trưng bày.

3. Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình) lần thứ hai được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới. Đây là di sản đầu tiên ở Việt Nam được UNESCO công nhận tiêu chí về đa dạng sinh học có giá trị nổi bật toàn cầu.

4. UNESCO ghi danh Di sản đa quốc gia "Nghi lễ và trò chơi Kéo co" là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham gia xây dựng thành công hồ sơ di sản đa quốc gia.

5. Lần đầu tiên Nhà nước công nhận danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, vinh danh các báu vật nhân văn sống trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

6. "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh" trở thành bộ phim đầu tiên của mô hình Nhà nước đầu tư, tư nhân sản xuất, tạo được tiếng vang về chất lượng nghệ thuật và hiệu quả kinh tế.

7. Chính phủ ban hành các Nghị quyết miễn thị thực có thời hạn cho công dân 6 nước châu Âu vào Việt Nam, tạo bước đột phá cho ngành du lịch.

8. ABC News - Kênh truyền hình Mỹ thực hiện chương trình truyền hình trực tiếp từ hang Sơn Đoòng và hang Én (Quảng Bình), thu hút sự quan tâm của du khách quốc tế.

9. SEA Games 28 là kỳ SEA Games thành công nhất trong lịch sử thể thao Việt Nam, khi lần đầu tiên các môn Olympic đóng góp tới 87% tỉ lệ các môn đoạt Huy chương Vàng.

10. Ánh Viên vào top 5 nữ kình ngư xuất sắc nhất châu Á, được báo chí quốc tế mệnh danh "Cô gái thép".

Nghĩ thế nào? Chẳng nghĩ thế nào. Chỉ tự hỏi, có một sự kiện về văn hóa, cơ quan Thông tấn xã Việt Nam bình chọn, nhưng Bộ này thì không? Đó là “Chuỗi sự kiện Kỷ niệm 250 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du (1765 - 2015): Đây là hoạt động văn hóa lớn của quốc gia được tổ chức thành chuỗi các sự kiện sôi nổi trên toàn quốc mà đỉnh cao là chương trình đại lễ diễn ra vào tối 5/12 tại Hà Tĩnh. Cùng với đó là các hoạt động hưởng ứng trên bình diện quốc tế theo tinh thần của Nghị quyết UNESCO về việc vinh danh đại thi hào Nguyễn Du. Các hoạt động này, một lần nữa, đã làm nổi bật thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Du, đặc biệt là tác phẩm “Truyện Kiều” - được đánh giá là "một trong những tác phẩm văn hóa trứ danh nhất của thế giới", đề cao chủ nghĩa nhân đạo, khát vọng hòa bình, giá trị gia đình, truyền thống văn hóa...”.

Vị trí nào, tầng lớp nào, quan điểm nào ắt kết quả bình chọn đó.  Mà thôi. Y là người yếu bóng vía, không dám bàn đến. Trước cái hiện thực xã hội, trước thông tin thời sự mỗi ngày, việc gì phải đọc, phải tò mò rồi đâm ra lại thở dài mà nhớ đến câu thơ của Tản Đà thi sĩ thứ thiệt:

Người đời thử ngẫm mà hay

Trăm năm là ngắn, một ngày dài ghê!

Còn ai ai tỉnh, ai mê,

Những ai thiên cổ đi về những đâu?

Đời đáng chán hay không đáng chán?

Cất chén quỳnh riêng hỏi bạn tri âm

Y không có bạn tri âm. Thật đấy. Thật không ? Thế hỏi ai? Chẳng lẽ hỏi lấy chính mình? Ngớ ngẩn. Thôi thì, tìm lấy sự chia sẻ từ những tinh hoa đã vùi sau ba tấc đất, tìm ở đó một chút lòng thành đặng an ủi lấy chính mình. Cuộc sống của mỗi người, tự họ, đã là một sự lựa chọn, dù muốn hoặc không. Phần phúc, số mệnh mỗi người ngay từ lúc lọt lòng mẹ đã định hình là thế. Có phải không? “Hỡi ôi khi ở trong lòng mẹ/ Ta muốn đi cho trọn kiếp người”. Thơ Nguyễn Nho Sa Mạc. Sáng nay, dậy sớm. Không gì khác mọi ngày. Khác mỗi ngày để làm gì? Chẳng biết. Giống hệt mỗi ngày làm gì? Chẳng biết nữa. Cứ lầm lũi đi qua ngày tháng theo lựa chọn của riêng mình. Vậy thôi. Nhìn quanh bốn phía, tám hướng mặt đời, có gì vui, có gì buồn? Thôi thì, hãy ngẫm lại nhân sinh quan của nhà văn hóa Nguyễn Hiến Lê: “Một xã hội văn minh thì nhà cầm quyền không đàn áp đối lập, cùng lắm chỉ có thể ngăn cản họ để họ đừng gây rối thôi; tuyệt nhiên không được tra tấn họ. Phải tuyệt đối tôn trọng chính kiến của một người. Một xã hội mà nghề cầm bút, nghề luật sư không phải là nghề tự do thì không gọi là xã hội tự do được”.

Đọc Hồi ký Nguyễn Hiến Lê, nếu đọc bản in lần thứ nhất năm 1992 (NXB Văn Học) là thiếu sót. Nghe đâu bản in ở nước ngoài mới đầy đủ hơn cả. Đã lâu, vẫn quan tâm đến hồi ký của người bạn văn, vai đàn anh, có chia sẻ rằng: “Vẫn biết, nếu in trọn vẹn thì khó. Người ta biên tập, cắt xén cả. Vấn đề là khi viết, tự mình có “biên tập” hay không?”. Câu hỏi ấy, tưởng dễ nhưng lại khó. Khó ở chỗ, sống và viết dưới một cái nếp suy nghĩ, một guồng máy xã hội đã vận hành như thế, đã là thế, không rõ tự bao giờ, nỗi sợ hãi, sự cẩn trọng quá mức đã thâm nhập vào máu, vài cái óc tự bao giờ rồi. Muốn thoát ra, khó lắm. Bản thân y đó thôi.

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 26.12.2015

PDF.InEmail

 

Cái tính của y, nó thế. Biết thế nào.

Chiều hôm kia, lai rai với vài anh bạn làm sách. Những tư nhân “vào nghề” từ thập niên 1980. Một anh bạn hỏi: “Chiều ngày 18.4.2015, lần đầu tiên Cục Xuất bản phía Nam tổ chức lấy ý kiến đề xuất chọn đường Nguyễn Văn Bình làm Đường sách của TP.HCM. Lúc đó, Q không đồng tình nhưng sao nay lại có ý kiến khác”. Khác như thế nào? Chỉ cần mở điện thoại, ngồi tại quán nhậu, với vài thao tác nhanh, gọn, lẹ là biết ngay thôi: “Nhà thơ Lê Minh Quốc đưa ý kiến: “Đường sách sẽ là một nét sinh hoạt mới cho người dân TP, là dấu ấn văn hóa đáng ghi nhận. Việc đường sách đặt ở Nguyễn Văn Bình, Q.1 sẽ có những thuận lợi về địa lý, khiến du khách thuận lợi hơn trong việc thưởng thức văn hóa du lịch của TP. Tuy nhiên, tôi cũng mong nếu đường sách thành công thì cần được nhân rộng hơn ở các quận, huyện để văn hóa đọc được lan tỏa rộng hơn” (Báo Thanh Niên ngày 21.11.2015).

Nghe anh hỏi, bèn trả lời rằng, dù tranh luận, phùng mang trợn mắt cãi nhau, không đồng tình nhưng một khi sự việc đã ngã ngũ thì cần ủng hộ nó. Chẳng việc gì phải khư khư giữ rịt lấy quan niệm của riêng mình, đó là vì cái chung có cùng một mục tiêu. Lấy cái mục tiêu chung làm trọng. Thế thôi. Vì lẽ đó, sáng hôm kia ngồi viết thêm đôi dòng cổ xúy cho việc ra đời Đường Sách, để quy trình kịp in Báo Phụ Nũ  chủ nhật:

“Đầu năm 2016. Quyển lịch đã lật qua một trang mới. Một búp non trên cành biếc đang nõn. Có lẽ, sự kiện mới nhất trong chuỗi sư kiện đón chào năm mới, theo y, không thể kể đến sự ra đời của Đường Sách. Vị trí này là con đường Nguyễn Văn Bình, sát bên Bưu điện đường phố đã được UBNDTP.HCM đồng tình. Động thái này, cho thấy rằng, một trong nhiều giá trị văn hóa cần tôn vinh, cần khuyến khích sâu rộng vẫn là sự tiếp cận với con chữ trên từng trang sách. Chưa bao giờ “văn hóa đọc” lại trở nên cần thiết như trong thời buổi khi mà sự nghe, nhìn đã là lựa chọn quen thuộc, hàng đầu của giới trẻ.

Thêm một con đường sách ngay vị trí trung tâm, chắc chắn sẽ tạo nên một thiện cảm, một cảm hứng không chỉ với người dân thành phố mà còn cả với du khách nước ngoài. Y mường tượng nghe nhịp chuông thánh thiện từ Nhà thờ Đức Bà vọng sang, lúc đang đứng lật quyển sách mới. Y hình dung ra những gương mặt tươi trẻ đang hát nhịp đồng ca tại NVH Thanh Niên khi nhìn vào những bìa sách mới. Dòng đời mỗi ngày mỗi đi qua. Vòm lá trên các con đường Nguyễn Văn Bình, Phạm Ngọc Thạch, Hai Bà Trưng… vẫn bốn mùa thay lá, nhưng từ đây đã hình thàn nên một “điểm nhấn” dành cho người yêu sách.

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, y rất thần tượng, ngưỡng mộ thời Lê Thánh Tông. Triều đại ấy, đức vua ấy, nhà bác học, nhà sử học lỗi lạc Phan Huy Chú đã nhận xét: “Tư chất và tính khí nhà vua cao sáng, ham học không biết mỏi, tay không rời sách; kinh, sử, chư tử, lịch số, toán, chương đều tinh thông; văn thơ càng giỏi hơn các bề tôi. Về trị nước thì vua tôn trọng nho thuật, cất nhắc anh tài, sáng lập chế độ, khôi phục và mở mang bờ cõi, văn vũ, tài lược hơn các đời. Người ta cho chính trị đời Hồng Đức là rất thịnh”. Điều gì đã hun đúc nên con người văn võ song toàn ấy? Tôi nghĩ, còn có phần do nhà vua ham thích đọc sách. Ngài cho biết:

Lòng vì thiên hạ những sơ âu
Thay việc trời dám trể đâu
Trống dời canh còn đọc sách
Chiêng xế bóng chửa thôi chầu

Học tập tiền nhân có nhiều điều phải học, trong đó, có một điêu dễ dàng hơn cả, vẫn là việc đọc sách, vậy nên sao ta không bắt chước theo?

Từ con đường sách Nguyễn Văn Bình, chỉ đi bộ một đoạn ngắn ắt gặp Thư viện Quốc gia, nơi ấy trước kia là Khám lớn Sài Gòn. Ai lại không từng có những ngày ngồi lặng lẽ cùng trang sách, nhìn ánh nắng xiên xiên ngoài cửa sổ mà lóng nhẹ nhàng, thanh thản? Rồi cũng từ đường Nguyễn văn Bình, đi một đoạn ngắn ắt gặp Dinh Thống nhất, thử hỏi, giữa hiện tại và quá khứ đã đan quyện vào lòng người ra sao? Chỉ nghĩ đến đó đã thấy lòng vui. Và vui hơn cả, cũng từ con đường sách ấy, phóng một tầm mắt là gặp ngay ngôi trường cũ. Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn, trước là Trường Đại học Tổng hợp, trước đó nữa là Trường Văn khoa Sài Gòn. Có lẽ làm nên huyền thoại cho ngôi trường ấy, phải kể thêm thi sĩ sĩ Đông Hồ. Lúc đang giảng quốc văn, ngâm bài thơ Trưng Nữ Vương của Ngân Giang, thầy Đông Hồ đã đột quỵ mà trên tay vẫn còn cầm quyển sách. Nhiều thế hệ sinh viên làm sao quên câu chuyện ấy?

Sáng nay, nói như nhà thơ Thanh Tịnh: “Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”. Vâng, đọc sách cũng là một cách tự học đấy thôi. Sáng nay, bước vào dòng người tấp nập xuống phố, hoa đã biếc, lá đã xanh, lòng người đã mới và y ngâm lại bài thơ của thi sĩ Đông Hồ miêu tả quyển sách, khác gì khắc họa hình bóng giai nhân diễm tuyệt:

thu-but-dong-ho-1-R

Da ngọc ngà phô giấy nõn nường
Tóc huyền mun gợn mực yêu đương
Dịu thon lưng uốn đường sông núi
Trinh sạch lòng pha chút tuyết sương
Xiêm áo phong phanh tờ lụa ngỏ
Phấn hồng thoang thoảng  bụi hương vương
Nàng thơ kiều diễm Xuân kiều diễm
Chữ gấm lời hoa gửi bốn phương.

Cha chả là hay”.

Viết đến đó, ngưng bút, đi làm. Send email. Thú thật, chưa đọc bài thơ nào miêu tả về quyển sách hay đến thế. Quá hay. Bài thơ trên, thi  sĩ Đông Hồ in thiếp mừng xuân năm 1955 rồi gửi thi hữu. Chao ơi, thú chơi của người xưa thật tao nhã. Phải là người yêu sách cực kỳ, mới có thể nhọc công dụng bút diệu vợi đến từng dòng, từng chữ… Từng dòng, từng chữ ấy hiễn hiện lên trong mắt là bóng và hình của giai nhân đấy chứ? Hãy nghe chinh tác giả giải thích: “Giai nhân là ai? Là nàng sách, là nàng thơ, là nàng văn chương kiều diễm đang giữa đời xuân kiều diễm. Nhân ngày xuân mượn lời chim hoa, chuyển khắp tri kỷ bốn phương trời. Ý thơ đong đưa, lời thơ bay bướm, vừa trang trọng, vừa lịch sự, đáng là bài thơ chúc lành buổi đầu xuân năm mới”. Và cũng trong tập sách Úc viên thi thoại do chính Đông Hồ tuyển, đóng thành tập hai hôm trước ngày mất, Mộng Tuyết thất tiểu muội cho XB năm 1969 - NXB Mặc Lâm, còn có thêm bài thơ khác:

thu-but-dong-ho-2-R

Vọng mỹ nhân hề thiên nhất phương
Tơ tình xưa để mối nay vương
Thơ lai láng khắp hồn kim cổ
Mực đậm đà thêm ý cỏ sương
Nhà ngọc mong treo vần diễm tuyệt
Lạng vàng dám đổi giá tương đương
Ơn nhờ son phấn duyên tri kỷ
Cho một lần Xuân một nõn nường.

Đọc lại lần nữa đi. Có phát hiện ra gì không? Chú ý các vần “phương, vương, sương, đương, nường” cả hai bài thơ ắt sẽ nhận ra ngay thôi. Thế mới biết, dụng công việc làm thơ. Đông Hồ lại tâm tình về bài thơ thứ hai: “Là ý thi nhân không dám nghĩ đem lạng vàng đổi lấy một vần thơ. Vàng sánh với thơ, cân xứng tương đương làm sao được. Duy lòng thành khẩn ước mong, chỉ cầu được một vần diễm tuyệt, để treo cao ở chốn ngọc đường”. Hỡi ôi, những con người thi sĩ thứ thiệt ấy, nay có còn không? Những vần thơ thứ thiệt ấy, thời buổi này có còn ai đọc nữa không? Có lẽ đã qua cái thời của thơ rồi. Những tập thơ của bạn bè,thân hữu tặng lâu nay, y chất trong nhà đã cao ngất chạm nóc rồi đấy. Nghĩ mà thương.

Vừa đọc trên VnEconomy -  Báo điện tử thuộc nhóm Thời báo Kinh tế Việt Nam bài báo Người châu Á tìm gì trên mạng năm 2015? Vài thông tin cần ghi lại: “Công ty sở hữu công cụ tìm kiếm lớn nhất thế giới, Google vừa công bố danh sách những từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất đối với từng nước và cả thế giới. Theo hãng tin Bloomberg, tại châu Á, kết quả tìm kiếm tại mỗi nước có rất nhiều khác biệt, nhưng vẫn cho thấy được nhiều điều thú vị về sở thích của các “công dân mạng”; “Riêng với Trung Quốc, Google không thể công bố danh sách những từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất tại nước này, do Google hoàn toàn bị chặn tại Trung Quốc đại lục”; “Dưới đây là danh sách những từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất tại một số nước/vùng lãnh thổ châu Á:

Việt Nam:

Vợ người ta - Bài hát về tâm trạng một chàng trai trẻ khi bạn gái cũ đi lấy chồng;

Âm thầm bên em - Bài hát của ca sỹ Sơn Tùng, về một “tay anh chị” cố gắng thay đổi bản thân để được bạn gái yêu;

Không phải dạng vừa đâu - Một bài hát khác của ca sỹ Sơn Tùng;

How-Old.net - Công cụ đoán tuổi từ ảnh do Microsoft cung cấp;

Fast Furious 7 - Một bộ phim Mỹ với nhiều cảnh đua xe, với sự tham gia của Paul Walker, người qua đời vì tai nạn xe hơi cuối năm 2013;

Khuôn mặt đáng thương - Lại một bài hát của ca sỹ Sơn Tùng;

Em của quá khứ - Bài hát về một thanh niên chờ đợi bạn gái cũ từ thời trung học quay trở về;

Cười xuyên Việt - Một chương trình hài trên truyền hình;

Cô dâu 8 tuổi - Bộ phim truyền hình dài tập của Ấn Độ, kể về câu chuyện của một bé gái bị buộc phải kết hôn từ năm lên 8 tuổi;

Chàng trai năm ấy - Bộ phim lãng mạn được lấy cảm hứng từ cuộc đời của chàng ca sỹ trẻ tuổi bạc mệnh Wanbi Tuấn Anh".

Đọc xong nên có thái độ thế nào? Suy nghĩ nghĩ gì? Chà, so với sự quan tâm của ngươi dân tại các nước trong khu vực như Malaysia, Singapore, Nhật Bản, Hồng Kông, Indonesia, Philippines Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, rõ ràng có sự cách biệt nhau nhiều lắm. Năm 2015, dù thờ ơ, vô cảm đến mấy đi nữa, không một ai có thể dửng dưng với tình hình biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa; thực phẩm bẩn tràn vào bữa ăn mỗi nhà; các vụ giết người hàng loạt; tham nhũng; chính sách bất cập trong giáo dục, y tế, xây dựng...; tai nạn giao thông; phát minh công nghệ mới toàn cầu v.v.... Điều gì đã dẫn đến kết quả vừa công bố? Mà tra cứu Google nhiều nhất là ai? Giới trẻ. Tự dưng nhớ đến thơ. Thơ nữa à? Vâng, lại nhớ đến một đoạn trong bài thơ Các vị La Hán chùa Tây Phương của Huy Cận:

Mặt cúi, mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau
Quay theo tám hướng hỏi trời sâu
Một câu hỏi lớn. Không lời đáp
Cho đến bây giờ mặt vẫn chau.


L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

LÊ MINH QUỐC: Nhật ký 23.12.2015

PDF.InEmail

 

thihao-nguyen-du-mien-nam-1965

 

Sáng nay, thức dậy sớm. 7g30 đã ra khỏi nhà. Đường phố chật chội. Đông đúc. Lạng lách. Khói xe mù mịt. Sở dĩ ra khỏi nhà sớm vì dự hai cuộc họp. Thứ nhất, đến tòa soạn Báo Thanh Niên tham dự Lễ phát động Hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng Báo chí Việt Nam. Từ ngày Báo Thanh Niên từ 248 Cống Quỳnh, Q.1 chuyển về đây, 268-270 Nguyễn Đình Chiểu, Q.3, nay mới đến. Vẫn gặp lại những gương mặt anh em, bồ tèo, thân thiết của thuở nào. Sau đây, vài ghi chép trong cuộc họp:

Ngày 21.8.2014, Đề án Bảo tàng Báo chí Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; tiếp đó, lại ký tiếp Quyết định bổ sung Bảo tàng Báo chí Việt Nam vào hệ thống bảo tàng quốc gia. Cuối tháng 11.2015, Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án trưng bày Bảo tàng với tổng kinh phí xấp xỉ 36 tỷ đồng. Diện tích 1.464 m2  được đầu tư xây dựng tại khuôn viên Tòa nhà Hội Nhà báo Việt Nam, ô E2 Khu đô thị mới Cầu Giấy, phố Dương Đình Nghệ, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Dự kiến khánh thành vào dịp 21.6.2016.

Thật bất ngờ khi gặp lại nhà thơ Trần Kim Hoa, trước đây chị cùng công tác tại Báo Phụ Nữ TP.HCM, nay Giám đốc Bảo tàng. Chị cho biết tiêu chí tiếp nhận hiện vật như sau:

- Tài liệu, thông tin liên quan lịch sử báo chí và người làm báo tại địa phương; bản gốc hoặc bản sao các ấn phẩm báo chí hoặc măngset báo chí cổ, cũ từ trước Cách mạng Tháng Tám, trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và từ sau ngày miền Nam giải phóng đến nay.

- Các công cụ in ấn và làm báo (báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử) từ thô sơ đến hiện đại từ trước Cách mạng Tháng Tám đến nay.

- Các dụng cụ, đồ nghề (bút, máy ảnh, máy chữ, máy quay phim...) của các nhà báo.

- Những kỷ vật của các nhà báo: thư từ, nhật ký, sổ tay ghi chép, bản thảo các tác phẩm báo chí, đồ dùng sinh hoạt thời chiến tranh, các thẻ nhà báo.

- Các văn bản của các cơ quan báo chí, quản lý báo chí, có giá trị hoặc ý nghĩa lịch sử, dù nhỏ; ảnh báo chí, tư liệu ghi lại hình ảnh hoạt động báo chí và quản lý báo chí của những người làm báo ở các vùng miền, qua các thời kỳ; các phần thưởng của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể, tổ chức trong và ngoài nước dành cho những người làm báo và cơ quan báo chí qua các thời kỳ.

- Hiện vật cần được ghi rõ tên, xuất xứ, người hoặc cơ quan sử dụng, thời gian được sử dụng.

Trước đây, qua thông tin báo chí biết rằng NSND Bảy Nam, mẹ của NSND Kim Cương đã trao cho nhà báo, nhà sưu tập Trần Thanh Phương bộ sưu tập gồm các tập báo cắt dán năm 1963 về cuộc đảo chính Ngô Đình Diệm. Sáng nay, 1/6 của bộ sưu tập đó đã được ông Phương trao tặng lại cho bảo tàng. Sơ bộ tổng kết đến hết buổi sáng nay, bảo tàng đã nhận được trên 2.000 hiện vật, tài liệu quý - kể cả của khu vực phía Bắc đã phát động trước đó.

Trong cuộc họp, ngồi cạnh nhà văn, nhà báo Trần Công Tấn. Ông kể lại thời điểm được Hoàng thân Lào Xuphanuvong nhận làm con nuôi. Ngày 21.3.1946, ông mới 12 tuổi, làm liên lạc viên của quân tình nguyện tại mặt trận Tha-Khẹt, đem mật thư của Bí thư Xứ ủy Trung bộ Nguyễn Chí Thanh đến trao cho Hoàng thân. Nhận được thư, Hoàng thân cho gọi cậu bé liên lạc Trần Công Tấn vào, nhận làm con nuôi và đặt  cho tên Lào Xômbun Xuphanuvông - mang họ của Hoàng thân. “Lâu nay, anh có qua Lào không?”. Ông Tấn đáp: “Mình qua luôn, trong gia đình, mình là con lớn nhất, vì thế, bên đó có chuyện gì cần bàn bạc là mình lại qua. Mình có viết mấy tập sách về Hoàng thân Lào Xuphanuvong, hôm nào sẽ gửi tặng Q”.

Xong Lễ phát động, Báo Thanh Niên có nhã ý mời các nhà báo ăn trưa tại Nhà hàng Cơm Niêu trên đường Hồ Xuân Hương. Y từ chối. Tranh thủ chạy qua Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn tham dự cuộc họp thứ hai: Hội thảo Khoa học Kỷ niệm 250 năm năm sinh đại thi hào dân tộc Nguyễn Du.

Đây là hội thảo cuối cùng trong chuỗi sự kiện cả nước tôn vinh Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa nhân vật thế giới đã được UNESCO công nhận. Nguyễn Du và Truyện Kiều vượt qua cột mốc “bất tri tam bách dư niên hậu”, mãi mãi về sau vẫn còn có thêm nhiều hướng tiếp cận khác nữa. Đó là một điều chắc chắn. “Thì treo giải nhất chi nhường cho ai”, câu thơ Nguyễn Du khen Thúy Kiều có thể ứng vào sự nghiệp của ông. Ban Tổ chức nhận được gần 100 bản tham luận từ các nơi gửi đến, xa nhất là Hoa Kỳ, Nhật Bản, Nga, Trung Quốc, lãnh thổ Đài Loan; gần hơn thì có các tác giả ở trong nước từ các trường đại học, các viện nghiên cứu, cơ quan văn hóa ở Hà Nội, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Hà Tĩnh, Huế, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Đà Lạt, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ, TP.HCM. Từ các tham luận này, Ban Tổ chức cùng nhà nghiên cứu Đoàn Lê Giang - Huỳnh Như Phương chọn ra 79 tham luận, in tập sách dày dày 1.000 trang in, khổ 16x24cm. Tập sách này phản ánh đúng 5 chuyên đề được thảo luận trao đổi tại Hội thảo: Nguyễn Du và thơ chữ Hán; Văn bản và tư tưởng Truyện Kiều; Giá trị văn chương Truyện Kiều; Vấn đề tiếp nhận Truyện Kiều; Truyện Kiều và văn học thế giới.

Hội thảo lần này, có nhiều, rất nhiều điều tâm đắc.

Chẳng hạn, giới học thuật miền Nam trước năm 1975 đã tiếp cận Truyện Kiều ra sao, như thế nào, lần này đã được đào sâu, nghiên cứu chu đáo qua các tham luận như Truyện Kiều và văn học quốc ngữ Nam Bộ - Khảo sát Tuý Kiều phú và Tuý Kiều án (TS Phan Mạnh Hùng), Tiếp nhận và cải biên Truyện Kiều thành kịch bản cải lương trước 1945 (TS. Đào Lê Na), Bàn luận về Nguyễn Du trên một số tạp chí miền Nam giai đoạn 1954-1975 (ThS. Lê Thụy Tường Vy), Nguyễn Du trong lòng miền Nam: Lược thuật các hoạt động văn hoá học thuật kỷ niệm 200 năm năm sinh Nguyễn Du tại miền Nam năm 1965 (TS. Nguyễn Tuấn Cường), Nguyễn Du và Truyện Kiều trong tiếp nhận của phê bình văn học ở miền Nam 1954-1975 (TS Trần Hoài Anh) v.v… Khi đọc, trước mắt, y chú trọng đến tham luận của TS. Nguyễn Tuấn Cường: Nguyễn Du trong lòng miền Nam: Lược thuật các hoạt động văn hoá học thuật kỷ niệm 200 năm năm sinh Nguyễn Du tại miền Nam năm 1965. Vấn đề này, trước đây, hầu như chưa mấy ai lưu tâm đến. Chẳng phải khoe khoan làm gì, những tư liệu mà TS Nguyễn Tuấn Cường khảo sát, tủ sách nhà y có tương đối đầy đủ.

Sau đây là vài “gạch đầu dòng” đáng lưu ý:

“(1) Tuần lễ kỷ niệm 200 năm năm sinh Nguyễn Du do Bộ Giáo dục tổ chức từ ngày 3/10 đến 10.10.1965 Tại Nhà Văn hóa; (2) Lễ kỷ niệm Nguyễn Du tại Đại học Văn khoa Sài Gòn, chiều ngày 1.10.1965; (3) Buổi diễn thuyết do Hội Việt Anh tổ chức ngày 9.10.1965 tại Nhà Văn hóa” (DĐD, tr.774). “Ngoài hoạt động lễ kỷ niệm và diễn thuyết như trình bày trên, Tuần lễ kỷ niệm còn có hai hoạt động văn hóa khác, đó là triển lãm tư liệu về Nguyễn Du trong suốt tuần lễ; và đêm tưởng niệm thi hào Nguyễn Du tổ chức tại Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ ngày 10.10.1965” (DĐD, tr.777). “Như vậy, mặc dù thời điểm 1965 hai miền Nam - Bắc còn chưa thống nhất nhưng giữa hai miền đã có một sự thống nhất về văn hóa và học thuật trong việc nhìn nhận và đánh giá những cống hiến to lớn của thi hào Nguyễn Du đối với văn hóa Việt Nam và nhân loại” (DĐD, tr.781).

Theo TS Nguyễn Tuấn Cường, toàn bộ sưu tập có đến khoảng 800 trang in, khổ sách 16x24cm. Và ông đề xuất: “Các tài liệu này thường tản mác trong các tạp chí nên khó tiếp cận, nhất là tiếp cận tổng thể. Việc in lại nhóm tài liệu này cũng xuất phát từ góc độ văn hóa và học thuật để cung cấp cho độc giả một cái nhìn tương đối hoàn chỉnh về hình ảnh của Nguyễn Du trong lòng miền Nam” (DĐD, tr.781). Xin được vỗ tay hoan nghênh. Phải là thế. Nhưng than ôi, biết đến bao giờ mới có thể thực hiện? Phải nói thật rằng, lâu nay trong lãnh vực văn hóa vẫn ngang nhiên tồn tại một thứ rào cản khắc nghiệt là sự soi rọi vào lý lịch - nhất là những người cầm bút tại miền Nam trước 1975. Muốn in lại những gì họ đã viết, vẫn là nhìn nhận từ nhân thân, lý lịch người đó, chứ không phải họ đã viết cái gì, viết như thế nào (!?). Với các bài nghiên cứu về Truyện Kiều và Nguyễn Du, và các tác phẩm có giá trị khác, nếu không có cái nhìn thiện chí trên tinh thần hòa hợp dân tộc thì sự thiệt thòi, tự làm nghèo đi di sản văn hóa đang có thuộc về ai? Mà này, than ôi, chúng ta đang sống trong thế kỷ nào vậy?

“- Chà, lại suy nghĩ những chuyện này nữa à? Thôi đi, Q ơi”.

“- Dạ”.

Tiếc thay chút nghĩa cũ càng

Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng.

L.M.Q

Chia sẻ liên kết này...

 
 

Trang 8 trong tổng số 45

298
trinhduyson