Thơ phổ nhạc
PHAN HUỲNH ĐIỂU - Tình nhạc duyên thơ
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu (11.11.1924-29.6.2015)
PHAN HUỲNH ĐIỂU - Tình nhạc duyên thơ
“Thơ tôi tìm từng câu
Nhạc anh rung từng nốt”
Câu thơ của Tế Hanh dành tặng tri kỷ Phan Huỳnh Điểu ít nhiều cho thấy mối duyên thơ - nhạc. Nhiều nhạc sĩ có tài phổ thơ, nhờ vậy, ca khúc ấy sống bền theo năm tháng, thậm chí công chúng quên cả tác giả thơ. Tuy nhiên, không phải nhạc sĩ nào phổ thơ cũng thành công. Nếu có chăng chỉ là những khuôn nhạc cứng đơ trên trang giấy, không đi vào lòng người, tự nó đã chết. Sự khắt khe của nghệ thuật ràch mạch, rõ ràng, dù có phù phép bằng âm thanh, giọng ca của ca sĩ diva đi nữa nhưng một khi công chúng không nhớ đến, không hát, tự nó đã chết.
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phổ nhiều thơ. Trong đó, có một số ca khúc vẫn “đứng lại” giữa dòng chảy xoáy cuốn về phía lãng quên của thời gian.
Có lẽ ca khúc phổ thơ đầu tiên của ông là “Những người đã chết” (thơ Tế Hanh, 1946). Rồi sau đó, “Điệu buồn” (thơ Huy Cận, 1949)… Nhưng phải đến thập niên 1970 với “Bóng cây kơnia” (thơ Ngọc Anh), “Cuộc đời vẫn đẹp sao” (thơ Dương Hương Ly), “Hành khúc ngày và đêm” (thơ Bùi Công Minh)… rõ ràng, các ca khúc ấy đã đi vào trí nhớ của người yêu nhạc. Với “Bóng cây kơnia”, nhà thơ Tế Hanh nhận xét: “Từ bài Cây kơnia/ Sương tan và mây tỏa/ Khắp rừng núi Tây Nguyên/ Điệu rông-chiêng rộn rã”.
Cảm hứng về thơ của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu còn tiếp tục với “Nhớ” (thơ Nông Quốc Chấn), “Tình yêu thì thầm” (thơ Diệp Minh Tuyền)… nhưng được nhiều người yêu thích nhất vẫn là “Anh ở đầu sông em cuối sông” (thơ Hoài Vũ), “Sợi nhớ sợi thương” (thơ Thúy Bắc). Có một điều bất ngờ, đầu năm 1980, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu nổi bật với những ca khúc phổ thơ Xuân Quỳnh như “Thơ tình cuối mùa thu”, “Thuyền và biển”, “Sóng”. Trong khi đó, những ca khúc khác lại ít ai biết đến như “Nếu em là biển rộng” (thơ Nguyễn Thị Ngọc Tú), “Tiếng hát tình yêu” (thơ Lê Chí), “Tình thủy văn” (thơ Khương Hữu Dụng), “Giai điệu quê mình” (thơ Thế Hùng)…
Với người nhạc sĩ, tự họ luôn có ý thức tìm đến cái mới như một sự thử thách trong sáng tạo. Riêng năm 1988, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu lần lượt công bố một loạt ca khúc phổ những bài thơ thuộc hàng kinh điển trong nền thi ca Việt Nam như “Bạn đến chơi nhà”, “Mùa thu câu cá” (Nguyễn Khuyến), “Cái quạt” (Hồ Xuân Hương); năm 1989, lại có “Của nặng hơn người” (Nguyễn Bỉnh Khiêm), “Thiếu nữ” (Hồ Xuân Hương), “Qua đèo Ngang” (Bà Huyện Thanh Quan), “Làm cây thông reo” (thơ Nguyễn Công Trứ)… Thậm chí, có những bài thơ xuất sắc trong phong trào Thơ mới đã có nhiều người phổ trước đó nhưng ông vẫn thử sức một lần nữa, chẳng hạn, “Đây thôn Vĩ Dạ” (Hàn Mặc Tử), “Vàng rơi” (Bích Khê), “Tương tư chiều” (Xuân Diệu), “Tiếng thu” (Lưu Trọng Lư)…
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu từng cho biết: “Ngày nào cũng vậy, ngoài chuyện nghe nhạc, tôi còn cần phải đọc thơ và chép nếu phát hiện bài thơ hay. Thú vị nhất là khi đọc được một bài thơ hay vừa mới in trong sách hay báo, khác nào nhà thiên văn vừa phát hiện được một ngôi sao mới trong bầu trời. Phần nhiều họ có nhiều suy nghĩ, cảm xúc rất táo bạo, mới mẻ, nhiều hình ảnh rất sinh động, gợi trong đầu tôi nhiều liên hệ đến âm nhạc”; và “Thơ và nhạc là hai chị em song sinh”. Có thể xem đây là quan niệm về thơ phổ nhạc của Phan Huỳnh Điểu.
Thời buổi này, sự thành công của một ca khúc tùy thuộc vào nhiều yếu tố, có thể nó đến ngoài tài năng của người sáng tạo ra nó. Chẳng hạn, một công nghệ lăng-xê rầm rộ của thời nghe nhìn có thể đẩy ca khúc hạng bét lên hàng ăn khách. Trong khi đó, có những ca khúc như con tằm nhả tơ lại có một số phận khác. Âu cũng là lẽ thường tình. Ở nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, không chỉ thơ phổ nhạc, tôi nghĩ rằng chỉ mỗi một “Giải phóng quân” viết năm 1945, ca khúc đó đã định hình vị trí không thể thiếu của ông khi nhìn lại tiến trình phát triển của nền âm nhạc nước nhà.
Lê Minh Quốc
(nguồn: Báo Người lao động - số 30.6.2015)
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Chú ve học bài - VŨ HOÀNG
TÂM SỰ CỦA CON VE
Tiếng ve đầu mùa hạ
Níu nghiêng cả nhành me
Em vừa rời khỏi lớp
Sân trường ngập tiếng ve
Con ve mang ngọn lửa
Thắp lên cây phải không?
Cớ sao những vòm phượng
Hoa cháy đỏ màu hồng?
Tiếng ve như dòng suối
Reo hoài chẳng nghỉ ngơi
Kêu từ sáng đến rối
Cớ sao chẳng… hụt hơi?
Ve ơi sao rền rĩ
Cứ kêu hoài kêu hoài?
Bây giờ em mới biết
Con ve đang… học bài
LÊ MINH QUỐC
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Sóng biển Đông - VŨ HOÀNG
Nghe nhạc:
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Song-Bien-Dong-Lam-Tri-Tu-Hoai-Tam-Manh-Tuan-Ngoc-Han/IWA9CB9C.html
Lời thơ:
Lê Minh Quốc
LỜI MẸ DẶN
Khi con cầm trên tay nấm đất
Đã thấy máu của anh hùng bất khuất
Nhìn quốc kỳ trong gió đang reo
Nghe vọng về lời tiền nhân thầm nhắc:
Một ngọn núi, con suối, dòng sông
Không bao giờ để mất
Giọt máu dân Việt đổ xuống biển Đông
Mỗi con sóng đều hóa Bạch Đằng Giang
Nhọn hoắt như chông
Sức mạnh bốn ngàn năm
Đang đồng hành ra trận…
L.M.Q
(10.5.2014)
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Lời mẹ dặn - HOÀNG TUYÊN
Nghe nhạc:
http://www.nhaccuatui.com/bai-hat/khong-bao-gio-de-mat-hoang-tuyen-ft-minh-quoc.sVWoSvcgNoXF.html
Lời thơ:
Lê Minh Quốc
LỜI MẸ DẶN
Khi con cầm trên tay nấm đất
Đã thấy máu của anh hùng bất khuất
Nhìn quốc kỳ trong gió đang reo
Nghe vọng về lời tiền nhân thầm nhắc:
Một ngọn núi, con suối, dòng sông
Không bao giờ để mất
Giọt máu dân Việt đổ xuống biển Đông
Mỗi con sóng đều hóa Bạch Đằng Giang
Nhọn hoắt như chông
Sức mạnh bốn ngàn năm
Đang đồng hành ra trận…
L.M.Q
(10.5.2014)
(nguồn: Báo TT ngày 11.5.2014)
Lời nhạc:
Lời bài hát:
Không Bao Giờ Để Mất
Biển trời này là Tổ Quốc thiêng liêng.
Thắm máu xương của những anh hùng.
Khi con cầm trên tay nắm đất.
Dậy hồn thiêng sông núi ngàn năm.
Đừng để mất không bao giờ để mất.
Máu cha ông đã đổ xuống Biển Đông.
Đừng để mất không bao giờ để mất.
Một ngọn núi, con suối dòng sông.
Lớp lớp dâng như sóng Bạch Đằng.
Khi cả nước đã cùng nhau ra trận.
Giữ trọn vẹn biển đảo quê hương.
Không để mất, không bao giờ để mất.
Khi đồng hành ra trận với sức mạnh bốn ngàn năm.
Nghe nhạc phổ thơ:
http://www.nhaccuatui.com/bai-hat/khong-bao-gio-de-mat-hoang-tuyen-ft-minh-quoc.sVWoSvcgNoXF.htmlChia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Chào mùa hè xanh - LÊ QUỐC THẮNG
(Nguồn: Tập sách kỷ niệm 20 năm Mùa hè xanh do NXB Trẻ ấn hành - 2013)
Nghe nhạc: http://chiasenhac.com/mp3/vietnam/v-pop/chao-mua-he-xanh~hoa-giay~434102.html
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Lời tình năm mới - ĐOÀN XUÂN MỸ
Nghe nhạc:
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Loi-tinh-nam-moi-Trieu-Loc/IW9W88EU.html
Lời tình năm mới
Nhốt hết nỗi buồn lại
Đừng thả nó đi rong
Sáng nay xuân đến sớm
Cây nhú lộc xanh non
Một mình tôi xuống phố
Chim én mới vừa bay
Lá dùng dằng níu lại
Tiếng hót rớt ngang vai
Khi cầm gọn niềm vui
Dịu dàng trong nhịp thở
Tôi thèm đám cưới tôi
Với cỏ cây đường phố
Tôi thèm hóa thành mây
Nằm mơ trên mái ngói
Để lắng nghe chim muôn
Tự tình từng tiếng nói
Chao ơi thèm đám cưới
Khi em bước đến rồi
Tôi như tờ lá mới
Chờ hoài vệt son môi
1992
LÊ MINH QUỐC
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC: Cuộc tình còn lại - PHẠM ĐĂNG KHƯƠNG
CÒN LẠI NHỮNG MÙA HÈ
Hỡi những cuộc tình buồn như cái chết
Đi qua đời tôi một nỗi đau dài
Trưa nay gặp một vòm hoa phượng cháy
Chợt biết mình đã hết tuổi con trai
Đã hết thời đứng cổng trường con gái
Đợi ai về lẽo đẽo bước theo sau
Đã hết thời chờ dương cầm vang vọng
Điệu Rumba khắc khoải mối tình đầu
Tôi không còn là tôi. Tôi trở thành ai đó
Những cuộc tình như trưa nắng lao xao
Xe thổ mộ ngỡ ngàng quanh chợ huyện
Chở tôi về nhưng tôi biết về đâu?
Tôi biết về đâu khi chính tôi đánh mất
Lời của chim lất phất trước sân trường
Lời của gió đẩy đưa hoa phượng nở
Tôi trở về vấp té bởi mùi hương
Khi đi đứng giữ mùa hè rực nắng
Hoa phượng ơi đỏ rực mỗi một thời
Tôi muốn khóc nhưng không còn nước mắt
Không còn gì rơi xuống đắng bờ môi...
1988
LÊ MINH QUỐC
http://www.leminhquoc.vn/lmq/tho/tap-tho/670-trong-coi-chiem-bao.html?start=26
Chia sẻ liên kết này...
LÊ MINH QUỐC - Vài suy nghĩ về thơ phổ nhạc
Tiếng hát lên trời
Những bông hoa có mặt trên mặt đất, có bao giờ tôi muốn nó bay lên trời? Ước vọng ấy, tôi đã nhiều lần suy nghĩ đến. Trong dòng chảy của đời sống, có những dòng tự tình trong thầm lặng, hoặc nằm cứng đờ trên trang giấy, hoặc chạy nhảy tung tăng trên môi, có lúc tôi cũng muốn nó bay lên trời. Bay lên trời có nghĩa là bay vào cõi nhân sinh này. Để từ đó, nó sống một đời riêng. Sống lần thứ hai ở nghĩa khác với một không gian khác. Âm nhạc làm được điêu đó chăng? Tôi sực nhớ đến những ca khúc phổ thơ.
Nếu không có âm nhạc của Nguyễn Xuân Khoát thì bài thơ lạ lùng Màu thời gian của Đoàn Phú Tứ vẫn sống như thế, sống bằng một ngôn ngữ thơ ước lệ và sang trọng như nghìn trùng e lệ phụng quân vương. Nhưng đã phổ nhạc, “màu thời gian” ấy đã được chúng ta cảm nhận bằng một cung bậc khác. Và từ đó, nó đã có thêm một đối tượng khác có thể cảm nhận được. Nếu ca từ Đàn nai đùa trong khóm lá vàng tươi chỉ lặng lẽ nằm trên trang giấy - thì liệu chừng chúng ta có thể cảm nhận hết vẻ đẹp của nó?
Thế nhưng khi Văn Cao gõ chiếc đũa thần âm nhạc vào từng từ, thì đột ngột, những từ ấy bừng lên ánh sáng, lung linh và tráng lệ huyền ảo.
Tôi lại nhớ đến những lúc "Tôi buồn bã xuống chợ đời rao bán/ Ai thất tình mua lấy trái tim không?". Đêm ấy ở Cần Giờ. Trời hiu hắt lạnh. Sóng vỗ ầm ầm vào ghềnh đá vọng lên những âm thanh nức nở: "Tôi rao hoài rao mãi đến khan hơi"… Thơ tôi viết, nhưng chính nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện lại đem đến cho tôi cảm giác mới, đau đớn, dịu dàng. Từ đó, ngôn ngữ thơ ca bay lên trời, bay vào một cõi nhân sinh, bay vào một đối tượng khác.
Ý nghĩ thơ phổ nhạc là gì? Là duyên nợ. Là một ý nghĩa tận cùng về một tình yêu song hành giữa thơ và nhạc. Có thể lý giải như vậy được không? Tôi vẫn canh cánh trong lòng một gương mặt tuổi hai mươi, đẹp như thần Mercure đã từ giã cõi đời lúc hoàng hôn. Người đó là La Hối - liệt sĩ chống phát xít của Hội An phố cổ. Chàng đã gặp Thế Lữ lúc nào của năm 1943 để có được Xuân và tuổi trẻ vĩnh viễn tuổi hai mươi? Ở đó, thi ca và âm nhạc đã gặp nhau.
LÊ MINH QUỐC
(nguồn: tạp chí Âm nhạc TP.HCM 2.1997)
Chia sẻ liên kết này...
Các bài viết khác...
- LÊ MINH QUỐC: Hương Hà Nội - QUỲNH HỢP
- LÊ MINH QUỐC: Những ngày đi học - QUỲNH HỢP
- LÊ MINH QUỐC: Dấu chân để quên - HẢI TRIỀU
- LÊ MINH QUỐC: Quà sinh nhật - QUỲNH HỢP
- LÊ MINH QUỐC: Hoa cúc không phải màu vàng - NGUYỄN THÀNH NHÂN
- LÊ MINH QUỐC: Nguyên vẹn - THỤY ANH
- LÊ MINH QUỐC: Viết tên em lên đâu? - VŨ CẨM
- LÊ MINH QUỐC: Cô bé soi gương - THẾ HIỂN
- LÊ MINH QUỐC: Muôn thuở tình ca - THẾ HIỂN
- LÊ MINH QUỐC: Tiếng đàn tôi - QUỐC AN
Trang 2 trong tổng số 6
Gallery Lê Minh Quốc
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Tác phẩm lê minh quốc
Việt Tuấn Trinh | www.viettuantrinh.com
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Gallery tranh vẽ Lê Minh Quốc
