LÊ MINH QUỐC: Nhật ký mồng Hai Tết 2013

 

Thế nào là cảm giác Tết?

Với tôi, cả đêm giao thừa trong lòng thấp thỏm không yên. Không dám chợp mắt. Dưới gối là bộ quần áo mới kẻng, xếp cẩn thận, nằm gối đầu lên để nó thẳng thớm. Sợ ngủ quên ghê. Tết đến mà mình  không biết à? Uổng lắm. Cứ thắc thỏm không yên. Thế mà ngủ quên béng lúc nào không hay. Rạng sáng đã nghe mẹ gọi: “Tết đến rồi!”. Anh em lật đật ngồi dậy. Ủa Tết đến rồi à? Chà! Tết!

“Mẹ ơi! Tết đến rồi hả mẹ?”

bantho-ba

Vĩnh biệt từ nay không còn gặp được cha

Mừng quá xá là mừng. Tôi đứng soi gương và diện bộ quần áo mới. Tủm tỉm cười một mình. Lấy một chút nước lạnh thoa lên mái tóc, chảy rẽ hai bên. Bảnh tỏn như người lớn. Sau đó, anh em chúng tôi phụ mẹ bưng bê thức ăn cúng đặt trên bàn thờ ông bà. Chà, ngày đó, trong ba ngày Tết là mâm cao cỗ đầy. Thử hỏi, vì sao mâm cơm cúng ngày Tết, giỗ của người Việt,  không nhà nào giống nhà nào? Bởi ấy là ngày con cái cúng cho ông bà, tổ tiên, cha mẹ mình mà lúc sinh thời Người thích, chứ không nhất thiết phải theo một “bài bản” quy định rạch ròi nào cả. Đây là sự uyển chuyển, linh hoạt của văn hóa Việt. Có lần trò chuyện với nhà văn Sơn Nam, ông khề khà rằng, đại khái, ở vùng đất phương Nam ít gia đình còn lưu giữ gia phả. Do đa phần là dân lưu tán từ nơi xa đến, không là người quyết chí phiêu lưu cũng là tội đồ; không dân đinh, khố rách áo ôm cũng  là người trốn tránh truy nã của triều đình v.v… vì thế họ phải thay tên đổi họ và  chẳng mấy ai lưu giữ gia phả, viết gia phả làm gì. Không khéo chính quyền sở tại phát giác ra gốc gác của mình thì khốn. Rách việc.

Vậy nhưng họ vẫn có cách liên lạc mật thiết với dòng tộc, gốc tích của mình một cách kín đáo mà người ngoài không thể biết được. Chẳng han, họ quy ước là dịp giỗ, Tết trên mâm cúng phải có con cái tràu hoặc món ăn gì đó.  Nếu là  người cùng dòng họ, khi ngồi vào ngồi ăn ắt sẽ biết gia chủ ấy có quan hệ ruột thịt với mình hay không dù cả hai không thân thiết gì, chỉ là bạn bè láng giềng sơ ngộ…

Người đàn bà của gia đình trong mấy ngày này tất bật lắm. Mẹ tôi, chị dâu tôi cũng vậy. Xong xuôi mọi thứ,  anh em chúng tôi đứng xếp hàng chờ ba mẹ lì xi đầu năm. Những phong bì đỏ chói và thơm thơm  niềm vui của ngày đầu năm.

Ngày đó, ông bà ngoại tôi còn sống, sáng mồng Một Tết năm nào cũng lên nhà của ông bà. Tôi còn nhớ như in là trước khoảng sân rộng nhà ông ngoại có cái giếng nước trong veo và tôi đã viết vài kỷ niệm về cái giếng này. Mới đây, ngày 29 Tết lạc vào máy điện thoại của tôi là tin nhắn: “Về quê văn tết” chưa? Cho em gửi lời hỏi thăm “cái giếng”’; và “Khi nào “cái giếng” Nam tiến, em mời anh cà phê”.

Đọc mà rưng rưng.

Ngày đó, ba tôi chở mẹ tôi đi trên chiếc xe vespa, những đứa em nhỏ như Tí, Tẹo được ngồi ké theo. Còn bọn tôi thì đi bộ. Từ nhà tôi lên nhà ông ngoại chỉ chừng vài trăm mét, nhưng có khi đi cả buổi chưa tới. Nếu cô bé quàng khăn đỏ trong chuyện cổ tích, từ nhà đi băng qua rừng đến thăm bà lúc ốm, nó đã gặp con sói quỷ quyệt. láu cá nhưng có gương mặt rất đỗi hiền từ và luôn dụ khị thì tôi cũng thế. Đó là trò chơi bầu tôm cua cá dọc đường đi. Tôi còn nhớ có hai nơi xôm tụ nhất là trước chùa Tỉnh Hội và trong chợ Mả  Vôi. “Có cô gái Đồ Long xóc bầu tôm cá, xóc ba cái ra ba con gà trống mái, chung hết tiền, chạy trốn liền”. Còn  tôi, chẳng mấy thắng được xu nào. Trong lòng dù tự dặn phải nhanh chân đến nhà ông bà để được nhận tiền lì xì từ các dì, các cậu. Ấy vậy mà! Lúc đứng lên thì đã sạch túi! Chẳng sao, phải ba chân bốn cẳng chạy về nhà ông ngoại thôi.

Trời, ngày ấy, sao mà vui.  Con cháu lũ lượt xếp hàng trước sân và chờ ông bà ngoại mừng tuổi. Rồi mở ra khoe với nhau. Vui ơi là vui.

Cảm  giác Tết, trong đời ai cũng có.

Ai cũng có những cái Tết êm đềm và tuyệt vời như thế.

Lớn lên với bụi bặm dường dài nhiều va vấp dẫu thành công hay thất bại, khi nhớ lại hẳn ai cũng bùi ngùi và tự nhủ một cách sung sướng: “Tết ngày xưa của tôi”.

Đó là cái Tết của văn hóa Việt.

Bà ngoại tôi không nhiều chữ nhưng lại ứng xử lịch lãm không thua gì các ông nghè, ông cử. Không riêng gì ba ngày Tết, mà bất kỳ lúc nào, thời gian nào bà cũng không bao giờ cho chúng tôi nói những từ gợi lên cái ác, cái xấu. Suy nghĩ kỹ về điều này, ta sẽ hiểu rõ hơn về triết lý sống của người Việt. Triết lý ấy gần gũi lắm với nhân sinh quan của Đạo Phật và các tôn giáo chân chính khác. 

Cảm giác Tết hồi họp nhất và rạo rực nhất bao giờ cũng là những ngày trước Tết. Từ 23 tháng chạp - ngày đưa ông Táo về Trời. đã là lúc con người ta thu xếp lại tâm hồn mình để đón Tết. Ngày ấy, đứa trẻ nào lại không thích được mẹ dẫn đi chợ Tết? Niềm sung sướng ấy như ngọn lửa bền qua năm tháng. Càng xa rời tuổi thơ, càng nhớ và đôi lúc nằm vắt tay lên trán, nhớ lại và gặm nhắm niềm vui ấy để yêu lấy cái hiện tại nhọc nhằn này. Với tôi là chợ Cồn.
 

Không ven sông cỏ ướt

Sao lại gọi Chợ Cồn ?

Mời bà con mua “gộ”

Tiếng rao nghe rất ngon

Nước mắm Nam Ô thơm

Khiến tôi thèm điếc mủi

Dù có đọc làu làu hàng trăm, hàng chục quyển từ điển nhưng chưa một lần bước chân vào chợ, người ấy cũng chỉ mọt sách, vẫn chưa được tận hưởng mùi và vị của của đời sống. Chợ là quyển tù điển vĩ đại nhất của mọi quyển từ điển. Nơi ấy, ta có thể sờ, ngắm nhìn, ngửi, nếm… các sự vật cứng đờ trên từng trang sách. Bà ngoại tôi, mẹ tôi bán hàng ở chợ Cồn nên thỉnh thoảng tôi được ra chợ. Sung sướng nhất là dạo chơi trong chợ ngày Tết.    

Phong bì Tết đỏ hoe  

Bánh thuốc rê Cẩm Lệ

 Hoa vạn thọ tròn xoe

 Sao lại nhiều đến thế ?

Cái gì trong mắt mình cũng lạ lẫm, hấp dẫn và thích  thú. Sau này, lớn lên, đi đó đây thấy cái này lạ, cái kia hay nhưng cũng chẳng đọng lại trong óc bao nhiêu. Cũng như sau này, được ăn món Tây, Tầu, Âu, Á nhưng cái cảm nhận về món ăn ngày Tết của mẹ bao giờ cũng nhất, ngon nhất trên đời và mãi mãi không quên… Chiều 29 Tết quay về nhà ở Đà Nẵng và ăn bửa cơm cá kho của cô em dâu nấu. Ngon tuyệt. Lưng lửng chiều mồng Một Tết lại ăn bánh tét, bánh chưng với tôm khô của kiệu và nhất là có món thịt heo ngâm nước mắm. Chợt nhớ mẹ quá chừng.

Tết ngày nay, cái sự ăn không còn xem trọng nữa. Với tôi, chẳng có gì là ngon ngoài món ăn mẹ nấu cho mỗi ngày và  nhất là lúc ấu thời.

Tết ở tuổi 50 của tôi cũng đã cạn khô cảm xúc.

Biết thế nào được. Khi mà con người ta không có cái sự náo nức gì nữa. Náo nức chỉ có khi gợi trong ta cảm hứng muốn khám phá điều gì đó. Với tôi, còn “khám phá” gì nữa? Đến bạn bè, cũng là những ly rượu đầu năm. Uống vô tội vạ. Càng nhiều càng tốt. Say mềm. Ôn lại dăm ba câu chuyện cũ. Năm nào cũng thế. Còn gì náo nức nữa hở trời? Thú thật, gặp lại bạn bè cũ, chiến hữu của một thời cầm súng của chiến trường K vầng trăng quầng đỏ như máu và  sống chết tử sinh gần trong khoảnh khắc cũng chỉ là sự ngậm ngùi cố sự. Bởi lẽ, bạn bè nghèo quá. Cái nghèo bám theo từ lúc rời khỏi quân ngũ. Rồi sinh con đẻ cái. Rồi thoáng chốc đã dựng vợ gã chồng cho con nhưng vẫn kiếm sống từng ngày vật vã. Mỏi mệt. Gặp lại nhau nói gì? Chuyện cũ hay hiện tại? Kỷ niệm êm đềm của ngày tháng cũ, ngày tháng ở chiến trường đôi khi lại vô tích sự. 

Chiều tối hôm qua lên nhà  Bảo. Bảo tiểu đội A 10. Xạ thủ số một của Trung đoàn 29. Vài chén rượu đế lăn qua qua lưỡi và rần rần cuống họng. Khuya về gió lạnh buốt.

Mồng 2 Tết, không bước chân xuống phố, ngồi viết những dòng tâm sự này, thử hỏi có gì  chán ngán hơn không?

 

L.M.Q
(Trưa 11.2.2013 - mồng Hai Tết Kỷ Tỵ)

 

Cùng một chủ đề:

Nhật ký mồng Một Tết 2013

 

Ảnh Việt Tuấn Trinh:

an_may_ngay_tet2013R

An May

anh_may_tt_2013RR

An May

quoc_va_an_mayR

Lê Minh Quốc & An May ngày Tết 2013 tại Đà Nẵng

Chia sẻ liên kết này...

Add comment


trinhduyson